Ảnh minh họa (nguồn: www.chinhphu.vn)
Luật sửa đổi đã định nghĩa cụ thể "trốn tránh nghĩa vụ quân sự". Theo khoản 8 Điều 3 sửa đổi, đây là hành vi không chấp hành lệnh đăng ký, khám sức khỏe, nhập ngũ hoặc tham gia huấn luyện, kiểm tra sẵn sàng động viên, chiến đấu. Đây là cơ sở quan trọng để chính quyền xử lý nghiêm các trường hợp cố tình né tránh nghĩa vụ với Tổ quốc.
Luật mới quy định rõ, dân quân thường trực phục vụ từ 24 tháng trở lên sẽ được công nhận là đã hoàn thành nghĩa vụ quân sự trong thời bình. Quyết định công nhận do Tư lệnh Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh hoặc Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy quân sự cấp tỉnh ban hành, theo đề nghị của Ủy ban nhân dân xã hoặc cơ quan nơi công dân phục vụ (điểm a khoản 4 Điều 4).
Luật sửa đổi bổ sung 4 trường hợp được đăng ký nghĩa vụ quân sự trực tuyến hoặc trực tiếp, gồm:
- Đăng ký lần đầu: Tháng 01 hằng năm, cơ quan, tổ chức báo cáo danh sách nam công dân đủ 17 tuổi. Tháng 4, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã ra quyết định gọi đăng ký.
- Đăng ký bổ sung: Khi thay đổi trình độ học vấn, nghề nghiệp, sức khỏe hoặc thông tin liên quan.
- Khi thay đổi nơi cư trú, làm việc hoặc học tập: Trong 05 ngày làm việc kể từ ngày đến nơi mới, công dân phải đăng ký chuyển đến. (So với quy định cũ là 10 ngày, Luật mới đã rút ngắn thời hạn này.)
- Đăng ký tạm vắng: Nếu công dân đi khỏi nơi cư trú từ 3 tháng trở lên, phải đăng ký tạm vắng và khi trở về phải đăng ký lại trong 05 ngày làm việc.
Bổ sung đối tượng chưa đủ điều kiện nhập ngũ, so với Luật 2015, Luật mới mở rộng phạm vi đối tượng được tạm hoãn hoặc không gọi nhập ngũ. Người đang bị áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, đang học tập hoặc điều trị tại các cơ sở giáo dưỡng, giáo dục bắt buộc, cai nghiện bắt buộc đều được bổ sung vào danh sách chưa đủ điều kiện.
Các sửa đổi tại Điều 19, 20 và 28 làm rõ nhiệm vụ của Ủy ban nhân dân xã, Ban Chỉ huy quân sự xã và Công an xã, như:
- Báo cáo, thông báo kịp thời danh sách công dân vi phạm nghĩa vụ quân sự.
- Phối hợp khám sức khỏe cho hạ sĩ quan, binh sĩ dự bị.
- Xử lý thông tin nghĩa vụ quân sự tại địa phương một cách minh bạch, công khai.
Luật này có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2025.
Quang Phú
