Tập trung tháo gỡ vướng mắc cho dự án trọng điểm: Theo Nghị quyết, việc khai thác khoáng sản nhóm IV để cung cấp vật liệu được phép áp dụng cơ chế đặc thù đối với nhiều loại công trình, bao gồm: dự án đầu tư công; dự án thực hiện theo phương thức đối tác công tư (PPP); công trình, dự án trọng điểm, quan trọng quốc gia; các dự án phát triển kinh tế - xã hội thuộc thẩm quyền quyết định của chính quyền địa phương; cũng như các công trình xây dựng khẩn cấp, phòng chống thiên tai. việc thăm dò, khai thác khoáng sản nhóm III (làm vật liệu xây dựng) và nhóm IV được triển khai theo quy định đơn giản hóa. Nhiều thủ tục hành chính được miễn trừ như: chấp thuận chủ trương đầu tư, căn cứ quy hoạch sử dụng đất, thủ tục về đánh giá tác động môi trường, giấy phép môi trường. Chủ tịch UBND cấp tỉnh có thẩm quyền cấp giấy phép thăm dò, khai thác trực tiếp cho nhà thầu thi công hoặc tổ chức, cá nhân đủ điều kiện.

Cơ chế linh hoạt trong điều chỉnh, gia hạn giấy phép: Nghị quyết cho phép gia hạn, điều chỉnh giấy phép khai thác để nâng công suất đối với các mỏ đã có giấy phép còn hiệu lực. Trong đó, công suất khai thác cát, sỏi lòng sông, cửa biển được nâng tối đa 50%, còn các loại khoáng sản khác thuộc nhóm III và nhóm IV không bị hạn chế, miễn là chỉ phục vụ cho các công trình, dự án theo quy định. Các tổ chức, cá nhân khai thác vẫn phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính, bảo đảm an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường.

Đặc biệt, trong tình huống khẩn cấp về thiên tai, dịch bệnh, an ninh, quốc phòng, Nghị quyết cho phép khai thác, thu hồi khoáng sản nhóm III và IV mà không phải thực hiện các thủ tục cấp phép. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, tổ chức, cá nhân phải báo cáo UBND cấp tỉnh để phục vụ công tác quản lý.

Khoanh định khu vực không đấu giá quyền khai thác: Nghị quyết cũng quy định các khu vực khoáng sản phục vụ công trình trọng điểm, dự án phát triển kinh tế - xã hội, cũng như một số loại khoáng sản làm nguyên liệu sản xuất xi măng, phụ gia xi măng… được đưa vào diện không đấu giá quyền khai thác. Ngoài ra, các giấy phép đã cấp trước ngày 1/7/2025 nhưng chưa phù hợp tiêu chí không đấu giá vẫn được tiếp tục triển khai nếu đáp ứng điều kiện theo quy định và phù hợp với quy hoạch tỉnh.

Đối với các mỏ đang khai thác theo cơ chế đặc thù tại Nghị quyết số 106/2023/QH15, Chủ tịch UBND cấp tỉnh được quyền điều chỉnh xác nhận khu vực, công suất, khối lượng khai thác; đồng thời điều tiết khoáng sản dư thừa cho các công trình, dự án quốc gia, đặc biệt là ngành giao thông vận tải, quốc phòng – an ninh.

Bổ sung, điều chỉnh quy định để phù hợp thực tiễn: Nghị quyết cũng bổ sung thêm hai khoản mới vào Điều 153 Nghị định số 193/2025/NĐ-CP, cho phép cơ quan quản lý điều chỉnh giấy phép khai thác đối với nội dung chế biến, mục đích sử dụng, tiêu thụ khoáng sản không còn phù hợp thực tế. Đồng thời, các hồ sơ đề nghị cấp phép khai thác đã nộp trước khi quy hoạch khoáng sản được phê duyệt vẫn được xem xét cấp phép, bảo đảm quyền lợi cho doanh nghiệp.

Nghị quyết có hiệu lực kể từ ngày ký ban hành và được thực hiện đến hết ngày 28/02/2027.

Hứa Thị