1. Thẩm quyền đăng ký hộ tịch tại cấp xã: Ủy ban nhân dân cấp xã là cơ quan có thẩm quyền thực hiện đăng ký các lĩnh vực hộ tịch theo  quy định tại khoản 2 Điều 7, Chương III của Luật Hộ tịch năm 2014), các Điều 1, 29, 31, 32, 33, 35, 36, 38, 39 và 41 của Nghị định số 123/2015/NĐ-CP ngày 15 tháng 11 năm 2015 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Hộ tịch được sửa đổi, bổ sung năm 2020, 2022, 2025. Bên cạnh đó, UBND cấp xã cũng có quyền khai thác, xác nhận thông tin từ Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử và hỗ trợ người dân đăng ký hộ tịch trực tuyến theo Nghị định số 87/2020/NĐ-CP.

2. Quyền lựa chọn nơi đăng ký hộ tịch: Cá nhân có quyền lựa chọn thực hiện thủ tục hộ tịch tại nơi cư trú (theo luật cư trú). Nếu đăng ký tại nơi khác, UBND cấp xã nơi tiếp nhận sẽ hỗ trợ nộp hồ sơ trực tuyến đến đúng cơ quan có thẩm quyền.

Đặc biệt, người dân không cần trực tiếp đến ký Sổ hộ tịch khi thực hiện một số thủ tục như: đăng ký khai sinh, đăng ký khai tử, đăng ký nhận cha, mẹ, con, đăng ký giám hộ, đăng ký thay đổi, chấm dứt giám hộ, đăng ký giám sát việc giám hộ, chấm dứt giám sát việc giám hộ, đăng ký thay đổi, cải chính, bổ sung hộ tịch, xác định lại dân tộc. Điều này tạo điều kiện thuận lợi, giảm thời gian đi lại và đơn giản hóa thủ tục hành chính.

3. Vai trò của Chủ tịch UBND cấp tỉnh: Việc thu hồi, hủy bỏ giấy tờ hộ tịch, nội dung đăng ký hộ tịch do cơ quan đăng ký hộ tịch cấp, đăng ký trái quy định pháp luật được quy định tại điểm e khoản 1 Điều 69, điểm h khoản 1 Điều 70 của Luật Hộ tịch và giấy tờ hộ tịch, nội dung đăng ký hộ tịch do Sở Tư pháp cấp, đăng ký trước đây trái quy định pháp luật (trừ trường hợp kết hôn trái pháp luật theo quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, thuộc thẩm quyền của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh). Điều này bảo đảm sự minh bạch, đúng pháp luật trong quản lý hộ tịch.

4. Trách nhiệm quản lý hộ tịch của UBND cấp xã: UBND cấp xã chịu trách nhiệm quản lý công tác hộ tịch tại địa phương; thực hiện cập nhật, khai thác và sử dụng Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử; định kỳ báo cáo tình hình thực hiện và thống kê số liệu đăng ký hộ tịch cho UBND cấp tỉnh. Công chức tư pháp - hộ tịch tại cấp xã giúp UBND cấp xã thực hiện đăng ký hộ tịch và tổng hợp, đánh giá hiệu quả công tác này.

5. Cơ quan đăng ký và công chức thực hiện công tác hộ tịch

Cơ quan đăng ký hộ tịch gồm: UBND cấp xã, Cơ quan đại diện ngoại giao và lãnh sự của Việt Nam ở nước ngoài.

Công chức làm công tác hộ tịch gồm: Công chức tư pháp - hộ tịch tại cấp xã và công chức thuộc Sở Tư pháp được giao nhiệm vụ thực hiện công tác hộ tịch.

Hứa Nguyên