Theo quy định mới, các hành vi như không nộp hồ sơ đăng ký thuế, không nộp hồ sơ khai thuế hoặc nộp chậm quá 90 ngày dẫn đến thiếu số thuế phải nộp hoặc làm tăng số thuế được miễn, giảm, hoàn sẽ bị xác định là hành vi trốn thuế.

Ngoài ra, hành vi không ghi chép đầy đủ các khoản thu liên quan đến nghĩa vụ thuế trong sổ kế toán; không lập hóa đơn khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ; kê khai doanh thu thấp hơn thực tế nhằm giảm số thuế phải nộp cũng thuộc nhóm hành vi bị xử lý.

Luật cũng siết chặt đối với việc sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp hoặc sử dụng chứng từ không phản ánh đúng bản chất, giá trị giao dịch thực tế để làm giảm nghĩa vụ thuế hoặc tăng số thuế được miễn, giảm, khấu trừ, hoàn thuế.

Đối với hoạt động xuất nhập khẩu, các hành vi khai sai thực tế hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu; cố ý không kê khai hoặc kê khai sai về thuế; cấu kết với người gửi hàng để nhập khẩu hàng hóa nhằm trốn thuế đều bị coi là hành vi trốn thuế theo quy định mới.

Bên cạnh đó, việc sử dụng hàng hóa thuộc diện miễn thuế, không chịu thuế sai mục đích nhưng không khai báo với cơ quan thuế khi chuyển đổi mục đích sử dụng; hoặc hoạt động kinh doanh trong thời gian đã thông báo tạm ngừng nhưng không thông báo với cơ quan quản lý thuế cũng bị xử lý về hành vi trốn thuế.

Tuy nhiên, Luật Quản lý thuế năm 2025 cũng quy định một số trường hợp không bị xử phạt về hành vi trốn thuế mà chỉ xử lý vi phạm thủ tục thuế. Cụ thể, trường hợp chậm nộp hồ sơ đăng ký thuế, hồ sơ khai thuế nhưng không phát sinh số thuế phải nộp sẽ không bị xử phạt về hành vi trốn thuế.

Đáng chú ý, người nộp thuế nộp hồ sơ khai thuế quá thời hạn trên 90 ngày nhưng đã tự giác nộp đầy đủ tiền thuế và tiền chậm nộp trước thời điểm cơ quan thuế công bố quyết định kiểm tra hoặc lập biên bản vi phạm thì cũng không bị xử phạt về hành vi trốn thuế.

Việc bổ sung và làm rõ các hành vi trốn thuế được đánh giá là bước hoàn thiện quan trọng trong công tác quản lý thuế, góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của doanh nghiệp, hộ kinh doanh và người nộp thuế; đồng thời bảo đảm môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng và lành mạnh.

Trước khi Luật có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, các tổ chức, cá nhân hoạt động sản xuất, kinh doanh được khuyến nghị chủ động rà soát việc đăng ký thuế, kê khai, sử dụng hóa đơn, chứng từ và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính với Nhà nước để tránh vi phạm pháp luật.

Phú Toàn