Để nâng cao ý thức, tăng tính răn đe và buộc các tổ chức, cá nhân phải thực hiện nghiêm túc các quy định pháp luật, Nhà nước đã quy định nhiều chế tài xử phạt nghiêm khắc, trong đó mức phạt cao nhất đối với hành vi vi phạm quy định về phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ có thể lên tới 100 triệu đồng, theo khoản 1 Điều 4 Nghị định 106/2025/NĐ-CP (có hiệu lực từ 01/7/2025) quy định về mức phạt tiền trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ: “Mức phạt tiền tối đa trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ đối với cá nhân đến 50.000.000 đồng. Đối với tổ chức có cùng hành vi vi phạm, mức phạt tiền gấp 02 lần mức phạt tiền đối với cá nhân”. Việc nâng mức phạt tiền các hành vi tại Nghị định để phù hợp với công tác phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ trong tình hình mới, có một số hành vi phạt tiền tối đa theo quy định của Luât xử lý vi phạm hành chính, trong đó tập trung nâng mức xử phạt cao đối với một số hành vi có tính chất nghiêm trọng và có nguy cơ trực tiếp gây ra cháy nổ, không bảo đảm điều kiện để phát hiện và tổ chức chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ khi xảy ra cháy, nổ dẫn đến cháy lan, cháy lớn gây thiệt hại nghiêm trọng về người và tài sản ở một số hành vi như: 

1. Hành vi vi phạm trong sử dụng nguồn lửa, nguồn nhiệt.

2. Hành vi vi phạm liên quan đến trang bị, lắp đặt, sử dụng, bảo dưỡng phương tiện, thiết bị phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.

3. Thành lập và duy trì Đội phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ cơ sở, Đội phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ chuyên ngành.

4. Hành vi liên quan đến cháy lan.

5. Hành vi liên quan đến thoát nạn.

6. Hành vi liên quan đến không tự kiểm tra về phòng cháy, chữa cháy ….

Thực tế những năm gần đây cho thấy, phần lớn các vụ cháy lớn đều có nguyên nhân từ sự chủ quan, vi phạm các quy định về phòng cháy, chữa cháy tại cơ sở. Từ việc không có phương án chữa cháy, không lắp đặt hệ thống báo cháy tự động, đến việc sử dụng điện thiếu an toàn, kinh doanh hóa chất dễ cháy nổ trái phép… Tất cả những vi phạm đó đều để lại hậu quả nặng nề về người và tài sản. Thay vì chờ đến khi bị xử phạt mới “giật mình”, mỗi cơ quan, doanh nghiệp, hộ kinh doanh cần chủ động rà soát, đầu tư, cải tạo hệ thống phòng cháy, chữa cháy theo quy định. Chính quyền địa phương cần tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi cố tình vi phạm hoặc thiếu trách nhiệm trong công tác phòng cháy, chữa cháy.

Công tác phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ không phải chỉ là trách nhiệm của lực lượng công an phòng cháy, chữa cháy mà là nghĩa vụ chung của cả xã hội. Không ai được đứng ngoài cuộc, bởi chỉ một hành vi vi phạm nhỏ cũng có thể đẩy hàng trăm người vào hiểm họa. Sự chủ động, nghiêm túc chấp hành quy định không chỉ giúp tránh bị xử phạt hành chính mà còn là cách hiệu quả nhất để bảo vệ chính mình và cộng đồng. Đồng thời, việc nâng mức phạt tiền là bảo đảm tính pháp lý, phù hợp với tính chất, mức độ vi phạm của các hành vi tại Nghị định nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự gắn với việc răn đe, phòng ngừa vi phạm và quan trọng hơn là nâng cao ý thức, trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân, người đứng đầu cơ sở trong công tác phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ góp phần bảo đảm an ninh trật tự nói chung, giảm số vụ vi phạm quy định về phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ qua đó kiềm giảm số vụ cháy và thiệt hại do cháy gây ra.

Quang Phú