Đây là cơ sở quan trọng để các cơ quan, đơn vị và tổ chức liên quan triển khai thống nhất công tác đào tạo, góp phần nâng cao hiệu quả giám sát, bảo đảm hoạt động khai thác thủy sản đúng quy định pháp luật.
* Về đối tượng áp dụng gồm: Cục Thủy sản và Kiểm ngư; Cơ quan quản lý nhà nước về thủy sản các tỉnh, thành phố ven biển; Các cơ sở đào tạo, huấn luyện nghiệp vụ, nghiên cứu có chức năng, chuyên môn về thủy sản; Thuyền trưởng, chủ tàu cá và các tổ chức, cá nhân tham gia Chương trình giám sát viên tàu cá hoạt động khai thác ở vùng biển Việt Nam.
* Về mục tiêu chung của chương trình: Xây dựng chương trình khung về đào tạo, tập huấn, bồi dưỡng giám sát viên tàu cá ở Việt Nam nhằm đào tạo đội ngũ Giám sát viên có đủ phẩm chất, kiến thức chuyên môn và kỹ năng làm việc độc lập trên biển để thực hiện nhiệm vụ giám sát hoạt động khai thác trên tàu cá, đáp ứng yêu cầu thực tiễn quản lý nghề cá và thị trường xuất khẩu.
* Về nội dung của chương trình đào tạo, tập huấn, bồi dưỡng giám sát viên tàu cá tại Việt Nam gồm 06 hợp phần chính như sau:
- Hợp phần 1: Tổng quan và kiến thức chung ở Việt Nam và trên thế giới bao gồm: tổng quan nghề khai thác (nghề câu, lưới vây, lưới kéo, ...); hệ thống quy định về hoạt động khai thác và bảo vệ nguồn lợi thủy sản: Luật Thủy sản, Nghị định, Thông tư, quy định về chống khai thác IUU; các biện pháp bảo tồn và quản lý (CMMs) của WCPFC; quy định của Đạo luật bảo vệ thú biển của Hoa Kỳ (MMPA) và các quy định nhập khẩu thủy sản liên quan đến bảo vệ môi trường, bảo vệ thú biển, rùa biển); vị trí, vai trò, quyền, trách nhiệm của Quan sát viên.
- Hợp phần 2: Kỹ năng an toàn trên biển, bao gồm: các tiêu chuẩn an toàn theo hướng dẫn của FAO và các tổ chức quốc tế về trang bị kỹ năng bắt buộc cho người tham gia hoạt động trên biển (an toàn cơ bản, sơ cứu, phòng cháy chữa cháy, kỹ năng sinh tồn); thông tin liên lạc khẩn cấp (VMF, HF, thiết bị vệ tinh).
- Hợp phần 3: Nghiệp vụ giám sát sự tuân thủ và khoa học, bao gồm: nhận dạng loài thủy sản (các loài khai thác chính, loài thủy sản nguy cấp, quý, hiếm cần bảo vệ theo yêu cầu); xử lý tương tác với loài đặc biệt nguy cấp theo yêu cầu về MMPA (thú biển, rùa biển, ...; dấu hiệu nhận biết hành vi, quy trình cứu hộ, hồi sức, thả an toàn); kỹ thuật khai thác và ngư cụ sử dụng (nhận diện ngư cụ, cấu tạo, nguyên lý, phương pháp vận hành, xác định các thông số, chỉ tiêu); quy trình, các bước thu số liệu, xử lý mẫu (thu mẫu ngẫu nhiên, phân tầng; thu thập các thông tin khoa học cơ bản); quy trình giám sát thông tin hành trình, ghi chép Nhật ký, báo cáo khai thác; ghi nhận thông tin các loài khai thác không chủ ý, loại bỏ trên biển; thực hành thông tin khoa học trên mẫu.
- Hợp phần 4: Ghi chép dữ liệu và báo cáo, bao gồm: xây dựng và hướng dẫn ghi chép hệ thống biểu mẫu thu số liệu; khung báo cáo giám sát khai thác và hướng dẫn xây dựng báo cáo sau chuyến biển.
- Hợp phần 5: Quy tắc ứng xử và kỹ năng làm việc trên biển, trang bị các kỹ năng mềm để làm việc hiệu quả trên biển và các nguyên tắc của quan sát viên theo quy định của FAO và WCPFC về quy tắc ứng xử, bao gồm: bảo mật thông tin, độc lập, khách quan với hoạt động của tàu cá; kỹ năng giao tiếp,ứng xử với thuyền trưởng, thuyền viên; kiểm soát tâm lý trong điều kiện khó khăn ở trên tàu cá dài ngày, ...
- Hợp phần 6: Thực tế và kiểm tra hoàn thành nhằm đối chiếu kiến thức học lý thuyết với đi thực tế và kiểm tra hoàn thành khóa học nhằm đánh giá năng lực chung, nội dung chính gồm có: thực hành tại nơi cảng cá có tàu cá neo đậu (nếu có); mô phỏng quy trình kiểm tra các bước trước khi tàu cá xuất bến; kiểm tra kiến thức và đánh giá tổng hợp chung (trắc nghiệm lý thuyết, thực hành nhận dạng (tàu cá, ngư cụ, phương pháp khai thác, loài, xử lý tình huống, ghi chép biểu mẫu, báo cáo, ...).
* Về thời gian thực hiện Chương trình khung về đào tạo, bồi dưỡng giám sát viên tàu cá được triển khai như sau:
- Giai đoạn 2026 - 2028: tổ chức Triển khai thí điểm hoạt động giám sát khai thác thủy sản trên tàu cá.
- Từ năm 2029 trở đi: tổ chức triển khai chính thức, thường niên trên phạm vi toàn quốc, điều chỉnh theo kết quả đánh giá giai đoạn thí điểm, đáp yêu cầu hội nhập quốc tế.
Quyết định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký.
Quang Phú
