Đáp: Căn cứ vào Điều 7 Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017 có hiệu lực từ ngày 01/01/2018, được sửa đổi, bổ sung bởi khoản 2 Điều 1 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý, số 05/2026/QH16 có hiệu lực từ ngày 01/01/2027, thì đối tượng thuộc diện trợ giúp pháp lý bao gồm:
- Người có công với cách mạng; cha đẻ, mẹ đẻ, vợ, chồng, con của liệt sĩ và người có công nuôi liệt sĩ.
- Người thuộc hộ nghèo, người thuộc hộ cận nghèo.
- Người nhiễm chất độc da cam.
- Người khuyết tật.
- Trẻ em.
- Người dân tộc thiểu số cư trú ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn; người dân tộc thiểu số rất ít người.
- Người được hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng là người cao tuổi, người bị bạo lực trong vụ việc bạo lực gia đình, người nhiễm HIV.
- Người lao động có thu nhập thấp là người bị buộc tội, bị hại.
- Người có khó khăn đột xuất do gặp thiên tai hoặc hỏa hoạn được trợ giúp pháp lý trong vụ việc liên quan trực tiếp đến khắc phục hậu quả xảy ra với họ bởi sự kiện này.
- Người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi là người bị tố giác, người bị kiến nghị khởi tố, người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp, người bị buộc tội, bị hại, người làm chứng, người chấp hành biện pháp xử lý chuyển hướng, phạm nhân theo quy định của Luật Tư pháp người chưa thành niên.
- Nạn nhân, người đang trong quá trình xác định là nạn nhân của hành vi mua bán người và người dưới 18 tuổi đi cùng theo quy định của Luật Phòng, chống mua bán người.
- Cá nhân bị thiệt hại mà không thuê người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp theo quy định của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.
- Người nước ngoài theo điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên có quy định được trợ giúp pháp lý.
- Người được trợ giúp pháp lý khác theo quy định của pháp luật.”
Về giấy tờ chứng minh người thuộc diện trợ giúp pháp lý, căn cứ vào Điều 33 Thông tư 08/2017/TT-BTP có hiệu lực từ ngày 01/01/2018, được sửa đổi, bổ sung bởi khoản 1, 2, 3 Điều 5 Thông tư 11/2025/TT-BTP có hiệu lực từ ngày 01/07/2025, thì giấy tờ chứng minh bao gồm:
Đơn yêu cầu trợ giúp pháp lý (theo mẫu);
Các giấy tờ, tài liệu có liên quan đến vụ việc trợ giúp pháp lý;
Giấy tờ chứng minh người thuộc diện trợ giúp pháp lý, cụ thể:
Giấy tờ chứng minh là người có công với cách mạng gồm một trong các giấy tờ sau: Quyết định công nhận, phong tặng danh hiệu, huân chương, huy chương, bằng, quyết định trợ cấp, phụ cấp, giấy chứng nhận thương binh, bệnh binh, bệnh tật do nhiễm chất độc hóa học, kỷ niệm chương Tổ quốc ghi công, giấy chứng nhận người hoạt động cách mạng, huân chương chiến thắng, huy chương chiến thắng…
Giấy chứng nhận hộ nghèo đối với người thuộc hộ nghèo.
Giấy khai sinh, hộ chiếu, văn bản của cơ quan tiến hành tố tụng xác định là trẻ em, văn bản của cơ quan có thẩm quyền về áp dụng biện pháp xử lý hành chính hoặc xử phạt vi phạm hành chính xác định là trẻ em.
Giấy tờ hợp pháp xác định là người dân tộc thiểu số và nơi cư trú, hoặc văn bản của cơ quan tiến hành tố tụng xác định là người dân tộc thiểu số và nơi cư trú.
Văn bản của cơ quan, người có thẩm quyền xác định người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi là người bị tố giác, người bị kiến nghị khởi tố, người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp, người bị buộc tội, bị hại, người làm chứng, người chấp hành biện pháp xử lý chuyển hướng, phạm nhân.
Giấy chứng nhận hộ cận nghèo, văn bản của cơ quan tiến hành tố tụng xác định là người bị buộc tội thuộc hộ cận nghèo.
Giấy chứng nhận hộ cận nghèo hoặc quyết định hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng hoặc quyết định tiếp nhận đối tượng vào chăm sóc, nuôi dưỡng tại nhà xã hội, cơ sở bảo trợ xã hội; quyết định trợ cấp ưu đãi, trợ cấp tiền tuất đối với cha đẻ, mẹ đẻ, vợ, chồng, con của liệt sĩ và người có công nuôi dưỡng khi liệt sĩ còn nhỏ hoặc giấy chứng nhận gia đình liệt sĩ, bằng Tổ quốc ghi công có tên liệt sĩ kèm theo giấy tờ chứng minh mối quan hệ thân nhân với liệt sĩ.
Giấy chứng nhận hộ cận nghèo hoặc quyết định hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng hoặc quyết định tiếp nhận đối tượng vào chăm sóc, nuôi dưỡng tại nhà xã hội, cơ sở bảo trợ xã hội; quyết định về việc trợ cấp ưu đãi đối với con của người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học hoặc giấy chứng nhận bệnh tật, dị dạng, dị tật do nhiễm chất độc hóa học.
Quyết định hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng; quyết định tiếp nhận đối tượng vào chăm sóc, nuôi dưỡng tại nhà xã hội, cơ sở bảo trợ xã hội; giấy chứng nhận hộ cận nghèo kèm theo giấy tờ hợp pháp xác định là người cao tuổi.
Giấy chứng nhận hộ cận nghèo kèm theo giấy chứng nhận khuyết tật do cơ quan có thẩm quyền cấp; quyết định hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng; quyết định tiếp nhận đối tượng vào chăm sóc, nuôi dưỡng tại nhà xã hội, cơ sở bảo trợ xã hội.
Quyết định tiếp nhận nạn nhân bạo lực gia đình vào nhà xã hội, cơ sở bảo trợ xã hội; giấy chứng nhận hộ cận nghèo kèm theo giấy xác nhận của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh về việc khám và điều trị thương tích do hành vi bạo lực gia đình gây ra; quyết định cấm người gây bạo lực gia đình tiếp xúc với nạn nhân bạo lực gia đình; quyết định xử lý vi phạm hành chính đối với người có hành vi bạo lực gia đình.
Giấy tờ, tài liệu chứng minh là nạn nhân, người đang trong quá trình xác định là nạn nhân của hành vi mua bán người và người dưới 18 tuổi đi cùng theo quy định của Luật Phòng, chống mua bán người là văn bản của cơ quan, người có thẩm quyền theo quy định của pháp luật phòng, chống mua bán người xác định người đó thuộc một trong những diện người này.
Giấy chứng nhận hộ cận nghèo hoặc quyết định hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng hoặc quyết định tiếp nhận đối tượng vào chăm sóc, nuôi dưỡng tại nhà xã hội, cơ sở bảo trợ xã hội; giấy xác nhận của cơ quan có thẩm quyền cấp xác định là người nhiễm HIV.
Các loại giấy tờ hợp pháp khác do cơ quan có thẩm quyền cấp xác định được người thuộc diện trợ giúp pháp lý theo quy định của pháp luật trợ giúp pháp lý. Trong trường hợp bị thất lạc các giấy tờ nêu trên thì phải có xác nhận của cơ quan có thẩm quyền đã cấp giấy tờ đó.
Nếu bạn cần hướng dẫn chi tiết về giấy tờ chứng minh cho từng trường hợp cụ thể, vui lòng cung cấp thêm thông tin về đối tượng cần xác minh./.
Tấn Tài
