Trước tình hình trên, kỳ hợp thứ 10, Quốc hội khóa XIV đã biểu quyết thông qua Luật An ninh mạng 2025 (có hiệu lực từ 01/07/2026). Sự ra đời của Luật An ninh mạng 2025 không chỉ là việc bổ sung các điều khoản, quy định mới, phù hợp với đặc điểm tình hình cuộc cách mạng 4.0 mà là sự thay đổi mang tính đột phá về nhiều khía cạnh của thực tiễn xã hội Việt Nam.

Trước hết, đó là sự thay đổi về tư duy, nhận thức về vấn đề an ninh mạng trong tổng thể của sự vận động và phát triển của xã hội Việt Nam trong thời kỳ mới, thời kỳ đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, chuyển tư duy quản lý từ "quản lý để ngăn chặn" sang "kiến tạo để phát triển an toàn". Điều này thể hiện sự hoàn thiện về nhận thức của Việt Nam, coi không gian mạng không chỉ là chiến trường an ninh mà còn là không gian sống, không gian sinh tồn, là tài sản và là động lực thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Một điểm nổi bật của Luật An ninh mạng 2025 chính là việc hợp nhất cơ quan quản lý, khắc phục triệt để sự chồng chéo phát sinh so quy định của Luật An toàn thông tin mạng 2015 và Luật An ninh mạng 2018 gây ra, từ đó tối ưu hóa bộ máy thực thi. Luật An ninh mạng 2025 đã giải quyết triệt để sự phân tán quyền lực, sự chồng chéo giữa hai khái niệm "an ninh" (Security) và "an toàn" (Safety). Điều 5 của Luật quy định về Quản lý nhà nước về an ninh mạng đã xác định rõ Bộ Công an là cơ quan đầu mối chủ trì, phối hợp với các bộ ngành để thực thi nhiệm vụ thống nhất. Việc xác lập một "tổng chỉ huy" giúp Nhà nước tập trung nguồn lực, tránh lãng phí. Đối với doanh nghiệp và người dân, điểm mới này mang ý nghĩa sống còn khi giúp giảm chi phí tuân thủ, đầu mối hướng dẫn; các doanh nghiệp từ nay về sau chỉ cần thực hiện đầy đủ một bộ tiêu chuẩn kỹ thuật duy nhất do Bộ Công an ban hành thay vì phải thực hiện các thủ tục hành chính tại nhiều cơ quan khác nhau như trước đây.

Ngoài ra, Luật An ninh mạng 2025 còn luật hóa việc quản lý các công nghệ mới nổi, đặc biệt là AI. Khoản 7, Điều 8 Luật An ninh mạng 2025 nghiêm cấm việc sử dụng AI để giả mạo hình ảnh, âm thanh (Deepfake) nhằm mục đích lừa đảo hoặc xúc phạm danh dự; Điều 22 quy định trách nhiệm của các nền tảng trong việc gắn nhãn nội dung do AI tạo ra. Đây là phản ứng kịp thời, chủ động của Đảng, Nhà nước trước sự phát triển nhanh chóng của các sản phẩm được tạo ra từ AI và các công nghệ mới, tạo cơ sở pháp lý nền tảng để phát triển AI, đồng thời ngặn chặn những tác động tiêu cực của các công nghệ mới đối với xã hội và người dân, tạo rào cản pháp lý bảo vệ tính xác thực của thông tin. Việc "gắn nhãn" sản phẩm do AI tạo ra giúp người dân biết đâu là sản phẩm nhân tạo, từ đó nâng cao "sức đề kháng" của xã hội trước các chiến dịch tung tin giả tinh vi nhằm mục đích xấu.

Một trong những bước tiến mang tính đột phá nhất của Luật An ninh mạng 2025 là việc chính thức công nhận giá trị kinh tế của dữ liệu, xác định dữ liệu là tài sản và nguồn lực quốc gia, quy định dữ liệu số phát sinh từ hoạt động kinh tế, xã hội trên không gian mạng là tài sản, nguồn lực quan trọng của quốc gia. Nhà nước bảo hộ quyền sở hữu, quyền khai thác và sử dụng dữ liệu của tổ chức, cá nhân theo quy định pháp luật. Việc coi dữ liệu là tài sản thay đổi hoàn toàn cách tiếp cận quản lý của Luật. Luật không còn nhìn dữ liệu dưới góc độ nguy cơ rò rỉ thông tin mà nhìn dưới góc độ giá trị, là tài sản  có thể được khai thác để phát triển kinh tế xã hội, tạo tiền đề pháp lý để thúc đẩy thị trường dữ liệu, cho phép định giá và trao đổi dữ liệu như một loại hàng hóa đặc biệt, từ đó, thúc đẩy kinh tế số phát triển mạnh mẽ, bền vững.

Luật An ninh mạng 2025 còn nâng tầm công tác bảo vệ chủ quyền quốc gia trên không gian mạng, bảo vệ quyền đối với dữ liệu của người dùng Việt Nam và hoạt động lưu trữ dữ liệu xuyên biên giới, thắt chặt các quy định về việc xử lý dữ liệu của các tập đoàn công nghệ nước ngoài. Luật yêu cầu tất cả các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trên không gian mạng có hoạt động thu thập, phân tích dữ liệu người dùng tại Việt Nam phải thực hiện lưu trữ dữ liệu quan trọng và dữ liệu cá nhân tại các trung tâm dữ liệu đặt trong lãnh thổ Việt Nam. Quy định này đảm bảo Nhà nước có khả năng thực thi quyền tài phán đối với các hành vi vi phạm pháp luật xảy ra trên không gian mạng Việt Nam, đồng thời bảo vệ dữ liệu số, tài sản số quốc gia khỏi sự kiểm soát độc quyền của bên ngoài.

Luật An ninh mạng 2025 không đơn thuần là một văn bản pháp lý mang tính kỹ thuật, mà là bản tuyên ngôn về chủ quyền số của Việt Nam với thế giới, đồng thời, tạo đòn bẩy chiến lược đẩy nhanh trình chuyển đổi số quốc gia. Với việc thiết lập một hành lang pháp lý minh bạch, tiệm cận với thế giới và hiện đại trong tổ chức điều hành, Luật An ninh mạng 2025 tạo nền tảng vững chắc để xây dựng Chính phủ số tin cậy, an toàn, một không gian phát triển mới, nơi mà mọi giao dịch công được thực hiện hoạt toàn trực tuyến và được bảo vệ tuyệt đối an toàn. Mặt khác, với việc công nhận dữ liệu là tài sản, việc siết chặt quản lý AI, Luật còn thúc đẩy hình thành của một xã hội số văn minh, một nền kinh tế số bền vững, cạnh tranh lành mạnh, góp phần bảo vệ lợi ích quốc gia dân tộc trên không gian mạng, khẳng định Việt Nam không chỉ tham gia mà còn chủ động dẫn dắt cuộc cách mạng 4.0 phục vụ tương lai số của chính mình.

Nguyễn Văn Đương