Cụ thể, Điều 29 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân quy định, tổ chức, cá nhân cung cấp dịch vụ mạng xã hội, dịch vụ truyền thông trực tuyến phải có trách nhiệm thông báo rõ ràng nội dung dữ liệu cá nhân thu thập khi chủ thể dữ liệu cá nhân cài đặt và sử dụng mạng xã hội, dịch vụ truyền thông trực tuyến; không thu thập trái phép dữ liệu cá nhân và ngoài phạm vi theo thỏa thuận với khách hàng.
Không được yêu cầu cung cấp hình ảnh, video chứa nội dung đầy đủ hoặc một phần giấy tờ tùy thân làm yếu tố xác thực tài khoản.
Cung cấp lựa chọn cho phép người dùng từ chối thu thập và chia sẻ tệp dữ liệu (gọi là cookies). Cung cấp lựa chọn “không theo dõi” hoặc chỉ được theo dõi hoạt động sử dụng mạng xã hội, dịch vụ truyền thông trực tuyến khi có sự đồng ý của người sử dụng.
Không nghe lén, nghe trộm hoặc ghi âm cuộc gọi và đọc tin nhắn văn bản khi không có sự đồng ý của chủ thể dữ liệu cá nhân, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.
Công khai chính sách bảo mật, giải thích rõ cách thức thu thập, sử dụng và chia sẻ dữ liệu cá nhân; cung cấp cho người dùng cơ chế truy cập, chỉnh sửa, xóa dữ liệu và thiết lập quyền riêng tư cho dữ liệu cá nhân, báo cáo các vi phạm về bảo mật và quyền riêng tư; bảo vệ dữ liệu cá nhân của công dân Việt Nam khi chuyển dữ liệu xuyên biên giới; xây dựng quy trình xử lý vi phạm về bảo vệ dữ liệu cá nhân nhanh chóng và hiệu quả.
Bên cạnh đó, để bảo vệ quyền lợi người lao động, nâng cao hiệu quả quản lý và uy tín của cơ quan, tổ chức, tại khoản 2 Điều 25 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân còn quy định trách nhiệm bảo vệ dữ liệu cá nhân của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong quản lý, sử dụng người lao động được quy định như sau: Tuân thủ quy định của Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân, pháp luật về lao động, việc làm, pháp luật về dữ liệu và quy định khác của pháp luật có liên quan; Dữ liệu cá nhân của người lao động phải lưu trữ trong thời hạn theo quy định của pháp luật hoặc theo thỏa thuận; Phải xóa, hủy dữ liệu cá nhân của người lao động khi chấm dứt hợp đồng, trừ trường hợp theo thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định khác.
Về chế tài xử lý vi phạm pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân, khoản 4 Điều 8 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân quy định: Mức phạt tiền tối đa trong xử phạt vi phạm hành chính đối với tổ chức có hành vi vi phạm quy định chuyển dữ liệu cá nhân xuyên biên giới là 5% doanh thu của năm trước liền kề của tổ chức đó; trường hợp không có doanh thu của năm trước liền kề hoặc mức phạt tính theo doanh thu thấp hơn mức phạt tiền tối đa trong xử phạt vi phạm hành chính đối với các hành vi vi phạm khác trong lĩnh vực bảo vệ dữ liệu cá nhân là 03 tỷ đồng thì áp dụng mức phạt tiền tối đa là 03 tỷ đồng.
Để tạo cơ sở pháp lý bảo vệ quyền con người, ngăn chặn lạm dụng dữ liệu, bảo đảm kỷ cương pháp luật và tạo nền tảng cho việc xử lý vi phạm hiệu quả trong thực tiễn, Điều 7 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân, quy định 7 hành vi bị nghiêm cấm sau đây:
Xử lý dữ liệu cá nhân nhằm chống lại Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, gây ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân.
Cản trở hoạt động bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Lợi dụng hoạt động bảo vệ dữ liệu cá nhân để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật.
Xử lý dữ liệu cá nhân trái quy định của pháp luật.
Sử dụng dữ liệu cá nhân của người khác, cho người khác sử dụng dữ liệu cá nhân của mình để thực hiện hành vi trái quy định của pháp luật.
Mua, bán dữ liệu cá nhân, trừ trường hợp luật có quy định khác.
Chiếm đoạt, cố ý làm lộ, làm mất dữ liệu cá nhân.
Như vậy, từ 01/01/2026, mạng xã hội không được yêu cầu giấy tờ tùy thân để xác thực tài khoản và không được nghe lén, đọc tin nhắn, ghi âm khi chưa có sự đồng ý nhằm bảo vệ dữ liệu cá nhân nhạy cảm, tránh nguy cơ lộ lọt, giả mạo và lạm dụng thông tin. Quy định này bảo đảm nguyên tắc chỉ thu thập dữ liệu cần thiết, đúng mục đích, không vượt quá nhu cầu cung cấp dịch vụ. Đồng thời, ngăn chặn tình trạng khai thác, mua bán dữ liệu cá nhân trong môi trường số. Qua đó, bảo vệ quyền riêng tư và nâng cao niềm tin của người sử dụng mạng xã hội. Nếu vi phạm sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật./.
Phú Toàn
