Luật đã quy định rõ chủ thể “người yêu cầu giám định tư pháp”: là người có quyền tự mình yêu cầu giám định tư pháp sau khi đã đề nghị người trưng cầu giám định tư pháp trưng cầu giám định mà không được chấp nhận theo quy định của pháp luật về tố tụng hình sự, pháp luật về tố tụng dân sự và pháp luật về tố tụng hành chính.

Luật quy định cụ thể các quyền của người yêu cầu giám định tư pháp. Theo đó, người yêu cầu có quyền sau đây:

Yêu cầu người giám định tư pháp, tổ chức giám định tư pháp thực hiện giám định sau khi đã đề nghị người trưng cầu giám định tư pháp trưng cầu giám định mà không được chấp nhận;

Yêu cầu người giám định tư pháp, tổ chức giám định tư pháp trả kết luận giám định đúng thời hạn quy định tại Luật này;

Yêu cầu người giám định tư pháp, tổ chức giám định tư pháp giải thích kết luận giám định;

Đề nghị Tòa án triệu tập người giám định tư pháp, tổ chức giám định tư pháp đã thực hiện giám định tham gia phiên tòa để giải thích, trình bày kết luận giám định;

Yêu cầu người trưng cầu giám định tư pháp trưng cầu giám định bổ sung, giám định lại theo quy định;

Quyền khác theo quy định của pháp luật.

Song song với các quyền, Luật Giám định tư pháp cũng quy định rõ nghĩa vụ của người yêu cầu giám định nhằm bảo đảm tính minh bạch, trung thực trong hoạt động giám định. Cụ thể:

Cung cấp đầy đủ hồ sơ yêu cầu giám định và chịu trách nhiệm trước pháp luật về hồ sơ yêu cầu giám định do mình cung cấp;

Nộp tạm ứng chi phí giám định tư pháp khi yêu cầu giám định; thanh toán kịp thời, đầy đủ chi phí giám định cho người giám định tư pháp, tổ chức giám định tư pháp khi nhận kết luận giám định;

Nghĩa vụ khác theo quy định của pháp luật.

Luật Giám định tư pháp cũng quy định rõ trình tự yêu cầu giám định trong vụ việc dân sự, vụ án hành chính và vụ án hình sự. Theo đó, người yêu cầu giám định phải gửi văn bản yêu cầu giám định đến người giám định hoặc tổ chức giám định, kèm theo hồ sơ yêu cầu giám định và bản sao giấy tờ chứng minh tư cách người yêu cầu giám định theo quy định của Luật.

Trường hợp hồ sơ yêu cầu giám định đang do cơ quan có thẩm quyền quản lý, người yêu cầu giám định có quyền đề nghị cơ quan này bàn giao hồ sơ cho người giám định hoặc tổ chức giám định để thực hiện giám định.

Văn bản yêu cầu giám định tư pháp phải thể hiện đầy đủ các nội dung như: tên, địa chỉ tổ chức hoặc họ tên người yêu cầu; nội dung yêu cầu giám định; tên và đặc điểm của đối tượng giám định; tài liệu liên quan hoặc mẫu so sánh (nếu có); thời hạn trả kết luận giám định; ngày, tháng, năm yêu cầu và chữ ký của người yêu cầu giám định.

Việc quy định rõ quyền, nghĩa vụ và trình tự yêu cầu giám định tư pháp trong Luật Giám định tư pháp là cơ sở pháp lý quan trọng nhằm nâng cao tính chủ động, minh bạch và công bằng trong hoạt động tố tụng, bảo đảm tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, cơ quan, tổ chức khi tham gia các quan hệ pháp luật./.

Hứa Nguyên