Tàu thuyền vào, rời cảng phải chịu sự kiểm tra của Cảng vụ tại cảng theo hình thức: kiểm tra thường xuyên, kiểm tra đột xuất và kiểm tra theo kế hoạch, trừ các trường hợp được miễn thủ tục vào, rời cảng theo quy định tại khoản 2 Điều 6 Thông tư số 20/2026/TT-BXD .

Kiểm tra thường xuyên là hình thức kiểm tra được thực hiện trên cơ sở quản lý rủi ro và nguồn lực thực hiện kiểm tra của Cảng vụ. Các tiêu chí đánh giá quản lý rủi ro gồm: công dụng, tuổi tàu thuyền, lịch sử kiểm tra an toàn và bảo vệ môi trường của tàu thuyền, lịch sử vi phạm hành chính của tàu thuyền.

Kiểm tra đột xuất là hình thức kiểm tra được thực hiện trên cơ sở quản lý rủi ro đối với tàu thuyền có dấu hiệu vi phạm hoặc tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn. Cảng vụ thực hiện kiểm tra đột xuất trong các trường hợp sau: Có thông tin, báo cáo, phản ánh về dấu hiệu vi phạm pháp luật; Có nguy cơ mất an toàn giao thông, an ninh hoặc gây ô nhiễm môi trường; Tàu thuyền có lịch sử vi phạm hoặc không chấp hành quy định của pháp luật; Theo yêu cầu phục vụ công tác quản lý nhà nước hoặc theo chỉ đạo của cơ quan có thẩm quyền.

Kiểm tra theo kế hoạch: thực hiện theo quy định pháp luật về hoạt động kiểm tra chuyên ngành.

Việc kiểm tra hoạt động của tàu thuyền tại cảng tập trung vào các nội dung chủ yếu sau: Điều kiện an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường của tàu thuyền theo quy định; Giấy chứng nhận khả năng chuyên môn, chứng chỉ chuyên môn thuyền viên, người lái phương tiện thủy nội địa của tàu thuyền, thuyền viên, người lái phương tiện theo quy định của pháp luật; Việc chấp hành quy định về an toàn, an ninh tại cảng (đối với cảng có tiếp nhận phương tiện thủy nước ngoài); Việc xếp dỡ hàng hóa, bố trí hành khách; Việc thực hiện các quy định về phòng, chống cháy, nổ, phòng ngừa ô nhiễm môi trường; Hoạt động khai thác của cảng; Các nội dung khác có liên quan theo quy định của pháp luật.

Người kiểm tra phải lập biên bản kiểm tra; biên bản kiểm tra là căn cứ chứng minh tàu thuyền đã được kiểm tra theo quy định.

Thông tư số 20/2026/TT-BXD có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/7/2026. Việc ban hành Thông tư góp phần hoàn thiện cơ chế quản lý nhà nước chuyên ngành đối với hoạt động đường thủy nội địa, nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát của Cảng vụ, đồng thời bảo đảm an toàn giao thông, an ninh, trật tự, bảo vệ môi trường và thúc đẩy hoạt động vận tải đường thủy nội địa phát triển ổn định, bền vững.

Quang Phú