Ảnh minh họa (nguồn: www.chinhphu.vn)

Một trong những sửa đổi nổi bật là khoản 5 Điều 5, nhấn mạnh việc xây dựng nền biên phòng toàn dân, thế trận biên phòng toàn dân trong tổng thể nền quốc phòng toàn dân và thế trận an ninh nhân dân. Điều này thể hiện quan điểm chiến lược, mang tính hệ thống, đồng bộ trong bảo vệ biên giới, đồng thời lồng ghép các yếu tố phòng thủ dân sự, ứng phó thiên tai, biến đổi khí hậu, cứu hộ và cứu nạn vào nhiệm vụ biên phòng.
Giao thêm quyền cho chính quyền cấp xã, đây là điểm mới đáng chú ý tại điểm d khoản 1 Điều 10 là quy định chính quyền địa phương cấp xã nơi có biên giới quốc gia sẽ đóng vai trò chủ trì, phối hợp thực thi nhiệm vụ biên phòng. Đây là sự mở rộng quan trọng, góp phần đưa trách nhiệm bảo vệ biên giới xuống tận cơ sở, huy động hiệu quả sức mạnh toàn dân, toàn diện.
Quy định rõ thẩm quyền tạm dừng hoạt động tại biên giới và cửa khẩu, sửa đổi tại Điều 11 giúp phân cấp cụ thể thẩm quyền tạm dừng hoặc hạn chế hoạt động tại vành đai biên giới và cửa khẩu:
- Đồn trưởng Đồn Biên phòng có quyền quyết định tạm dừng trong phạm vi 6–12 giờ.
- Chỉ huy trưởng Ban chỉ huy Bộ đội Biên phòng được phép kéo dài thời gian này lên đến 24 giờ.
- Trường hợp đặc biệt, Chủ tịch UBND cấp tỉnh sẽ là người quyết định tiếp tục kéo dài hạn chế hoạt động tại biên giới hoặc cửa khẩu.
Ngoài ra, quy định mới cũng cho phép gia hạn thời gian hạn chế qua lại tại các cửa khẩu phụ và cửa khẩu chính phù hợp với thực tiễn trong công tác phòng, chống tội phạm và kiểm soát dịch bệnh.
Sửa đổi tại khoản 9 Điều 14 tiếp tục khẳng định Bộ đội Biên phòng là lực lượng nòng cốt tham mưu, tổ chức xây dựng nền biên phòng toàn dân và thế trận phòng thủ tại khu vực biên giới. Đồng thời, điểm mới tại khoản 1 Điều 21 cũng bổ sung rõ vị trí của Ban chỉ huy Bộ đội Biên phòng trực thuộc Bộ chỉ huy quân sự cấp tỉnh, và các đơn vị thuộc Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng.
Cuối cùng, để đảm bảo việc thực hiện các quy định này chặt chẽ và đồng bộ, khoản mới được bổ sung tại Điều 11 quy định Bộ trưởng Bộ Quốc phòng là người ban hành hướng dẫn chi tiết các nội dung liên quan đến giới hạn thời gian và thẩm quyền hành chính trong việc kiểm soát biên giới, cửa khẩu.
Những sửa đổi trên không chỉ tăng cường năng lực quản lý biên giới quốc gia trong bối cảnh tình hình an ninh truyền thống và phi truyền thống ngày càng phức tạp, mà còn phân cấp rõ ràng trách nhiệm giữa các lực lượng, nhất là giữa cấp xã, tỉnh và lực lượng chuyên trách. Qua đó, nâng cao hiệu quả phối hợp, phản ứng nhanh, giữ vững chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia một cách chủ động và bền vững.
Luật này có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2025.
Quang Phú