Tại xã A, bà Mai nổi tiếng là người tổ chức lần lượt những dây hụi cho bà con trong xã. Mọi người tin tưởng bà Mai bởi kinh nghiệm và uy tín của bà trong việc quản lý các dây hụi, nơi mà mọi người có thể góp tiền và lần lượt nhận tiền để giải quyết những khó khăn trong cuộc sống. Gần đây do nhiều hụi viên yêu cầu bà Mai quyết định mở một dây hụi mới với giá trị phần hụi lên đến 150 triệu đồng mỗi kỳ mở hụi và câu chuyện bắt đầu từ đây:
(Bà Mai đang ngồi tại nhà, kiểm tra danh sách những người tham gia dây hụi mới. Anh Bình thành viên dây hụi vừa mới trúng hụi kỳ thứ 5 đến để nhờ Bà Mai chung hụi sớm hơn thỏa thuận).
Anh Bình: chị Mai ơi, tôi cần nhận phần hụi tháng này để đóng học phí cho con tôi, không biết bao giờ tôi có thể lấy được ạ?
Bà Mai: Chú Bình cứ yên tâm, tôi đã có danh sách rồi. Mấy ngày nữa đến lượt anh nhận. Mọi người đều phải chờ đến lượt, đúng như thoả thuận ban đầu mà.
Anh Bình: (lo lắng) Nhưng tình hình nhà tôi gấp lắm rồi. Tôi muốn xem lại sổ hụi để chắc chắn về lượt của mình. Mà tôi cũng chưa nhận được giấy biên nhận khi đóng tiền hụi lần trước.
Bà Mai: (hơi bối rối) Ờ... sổ hụi thì để ở nhà, tôi sẽ đưa anh xem sau. Còn giấy biên nhận, từ trước đến giờ ai cũng tin tưởng nhau, nên tôi không có làm. Anh yên tâm, không sao đâu.
Anh Bình: (căng thẳng) Nhưng bây giờ tôi cần rõ ràng, bà giúp tôi kiểm tra lại đi.
Anh Bình ra về và sang nhà chị Lan cũng là hụi viên tham gia dây hụi nhà Bà Mai
Anh Bình: (lo lắng) Chị Lan này, tôi thấy lo lắm. Bà Mai nói là sẽ giải quyết chung hụi cho tôi vào đúng ngày thỏa thuân, nhưng không đưa sổ hụi cho tôi xem. Chị có nghĩ là mọi việc ổn không?
Chị Lan: tôi cũng đang lo đây nè anh; những lần trước hụi nhỏ tôi còn an tâm, nhưng lần này số tiền hụi lớn quá, lại không có giấy hụi. Anh Bình à, việc hụi hạp thì cũng cần có giấy tờ rõ ràng. Chị Mai uy tín, nhưng mình cũng phải bảo vệ quyền lợi của mình. Để chắc chắn, tôi nghĩ chúng ta nên báo với Trưởng ấp hoặc báo Ủy ban nhân dân xã về việc này, nhất là khi phần hụi của mình lớn như vậy.
Anh Bình: (ngạc nhiên) Báo Ủy ban? Có cần thiết vậy không chị?
Chị Lan: Có chứ! Tôi xem thông tin trên Tờ gấp pháp luật là trường hợp hụi của bà Mai tổ chức như vậy là phải thông báo cho Ủy ban nhân dân xã. Nếu không, sẽ có rủi ro lớn. Anh và tôi nên đến gặp Trưởng ấp báo tình hình để kiểm tra thử.
(Anh Bình và Chị Lan đến gặp Ông Tuấn, trưởng ấp)
Anh Bình: Anh Tuấn ơi, tôi đến đây để hỏi về dây hụi của bà Mai. Tôi nghe nói rằng bà ấy chưa thông báo với Ủy ban về việc tổ chức dây hụi mới này, không biết là anh Tuấn có nắm tình hình này không?
Ông Tuấn Trưởng ấp: Có anh à, tôi có nắm tình hình này rồi, hôm qua tôi có gọi Cô Mai có hỏi vụ việc về dây hụi mới thì Cô Mai nói là chưa thông báo với UBND xã. Tôi cũng định đi qua nhà cô Mai đây.
Cả 3 cùng đến nhà Bà Mai.
Ông Tuấn Trưởng ấp: Hôm qua tôi gọi cô Mai nắm tình hình và yêu cầu cô Mai hoàn thiện các thủ tục thông báo cho UBND xã về dây hụi.
Ông Tuấn (giải thích) Theo quy định Nghị định 19/2019/NĐ-CP ngày 19/02/2019 của Chính phủ về họ, hụi, biêu, phường, nếu tổ chức từ 02 dây hụi trở lên và khi giá trị phần hụi tại một kỳ mở hụi từ 100 triệu đồng trở lên. Do đó,trường hợp hụi do cô Mai tổ chức là phải thông báo bằng văn bản cho UBND xã. Nội dung thông báo phải có: hụi, tên, số chứng minh nhân dân hoặc số căn cước công dân hoặc số hộ chiếu, ngày, tháng, năm sinh, nơi cư trú của chủ hụi; Thời gian bắt đầu và kết thúc dây hụi; Tổng giá trị các phần hụi tại kỳ mở hụi; Tổng số thành viên.
Nếu cô Mai không thông báo sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính từ 5 đến 10 triệu đồng theo khoản 2 Điều 16 Nghị định số 144/2021/NĐ-CP ngày 31/12/2021 của Chính phủ
Bà Mai: (buồn bã) nghe anh Tuấn giải thích tôi đã hiểu rồi, tôi đã sai khi không thông báo và không làm sổ hụi cẩn thận. Tôi chỉ muốn giúp mọi người, nhưng lại không nắm rõ các quy định của pháp luật.
Chị Lan: (an ủi bà Mai) Chúng tôi hiểu, nhưng trước khi thực hiện việc gì chị nên tìm hiểu kỹ các quy định của pháp để tránh rủi ro cho mình và cho tất cả mọi người chị ạ.
Bà Mai: Được rồi, tôi sẽ làm thông báo đến UBND xã ngay và thực hiện đúng các quy định của pháp luật (Lập lại sổ hụi đầy đủ, Giấy biên nhận...) . Cảm ơn mọi người đã nhắc nhở tôi.
Qua câu chuyện trên có thể thấy việc tổ chức hụi không chỉ dựa vào sự tin tưởng mà còn cần phải tuân thủ nghiêm các quy định của pháp luật. Dù mục đích ban đầu của việc tổ chức hụi là giúp đỡ lẫn nhau, nhưng nếu không thực hiện đúng quy định, có thể dẫn đến những rủi ro không đáng có.
* Về một số quy định về Nghị định 19/2019/NĐ-CP ngày 19/02/2019 của Chính phủ về họ, hụi, biêu, phường như sau:
Quy định về điều kiện để làm thành viên tham gia day hụi như sau:
- Thành viên là người từ đủ mười tám tuổi trở lên và không thuộc trường hợp mất năng lực hành vi dân sự, hạn chế năng lực hành vi dân sự hoặc có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi theo quy định tại Bộ luật dân sự.
Người từ đủ mười lăm tuổi đến dưới mười tám tuổi nếu có tài sản riêng có thể là thành viên của dây họ, trường hợp sử dụng tài sản riêng là bất động sản, động sản phải đăng ký để tham gia dây họ thì phải được người đại diện theo pháp luật đồng ý.
- Điều kiện khác theo thỏa thuận của những người tham gia dây họ.
Quy định về điều kiện để làm chủ hụi như sau:
- Chủ họ là người từ đủ mười tám tuổi trở lên và không thuộc trường hợp mất năng lực hành vi dân sự, hạn chế năng lực hành vi dân sự hoặc có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi theo quy định tại Bộ luật dân sự.
- Trường hợp các thành viên tự tổ chức dây họ thì chủ họ là người được hơn một nửa tổng số thành viên bầu, trừ trường hợp các thành viên có thỏa thuận khác.
- Điều kiện khác theo thỏa thuận của những người tham gia dây họ.
- Thoả thuận về dây họ được thể hiện bằng văn bản. Văn bản thoả thuận về dây họ được công chứng, chứng thực nếu những người tham gia dây họ yêu cầu.
- Trường hợp thỏa thuận về dây họ được sửa đổi, bổ sung thì văn bản sửa đổi, bổ sung phải được thực hiện theo quy định.
Về sổ hụi
- Chủ họ phải lập và giữ sổ họ, trừ trường hợp có thỏa thuận về việc một thành viên lập và giữ sổ họ. Trường hợp dây họ không có chủ họ thì các thành viên thỏa thuận giao cho một thành viên lập và giữ sổ họ.
- Sổ họ có các nội dung sau đây: Các nội dung của thỏa thuận về dây hụi; Ngày góp phần họ, số tiền đã góp họ của từng thành viên; Ngày lĩnh họ, số tiền đã lĩnh họ của thành viên lĩnh họ; Chữ ký hoặc điểm chỉ của thành viên khi góp họ và lĩnh họ; Các nội dung khác liên quan đến hoạt động của dây họ.
Về Giấy biên nhận: Khi góp họ, lĩnh họ, nhận lãi, trả lãi hoặc thực hiện giao dịch khác có liên quan thì thành viên có quyền yêu cầu chủ họ hoặc người lập và giữ sổ họ cấp giấy biên nhận về việc đó.
Thông báo về việc tổ chức dây hụi
- Chủ họ phải thông báo bằng văn bản cho Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú về việc tổ chức dây họ khi thuộc một trong các trường hợp sau:
Tổ chức dây họ có giá trị các phần họ tại một kỳ mở họ từ 100 triệu đồng trở lên;
Tổ chức từ hai dây họ trở lên.
- Nội dung văn bản thông báo: Họ, tên, số chứng minh nhân dân hoặc số căn cước công dân hoặc số hộ chiếu, ngày, tháng, năm sinh, nơi cư trú của chủ họ; Thời gian bắt đầu và kết thúc dây họ; Tổng giá trị các phần họ tại kỳ mở họ; Tổng số thành viên.
- Chủ họ không thực hiện nghĩa vụ thông báo về việc tổ chức dây hụi thì bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định pháp luật.
