Ông Thanh dự định xây dựng căn nhà mới gồm 01 trệt, 02 lầu trên phần đất ở hợp pháp của gia đình. Muốn công trình hoàn thành sớm để kịp dọn vào ở cuối năm, ông quyết định tập kết vật liệu và chuẩn bị khởi công ngay mà chưa làm thủ tục xin giấy phép xây dựng.
May mắn thay, khi thấy vật liệu đã được đưa đến công trình, ông Phúc - Trưởng khóm đã kịp thời phát hiện, cùng anh Bình - cán bộ quản lý trật tự xây dựng và anh Dũng - người hàng xóm đến tuyên truyền, giải thích các quy định của pháp luật. Nhờ được phân tích đầy đủ về hậu quả pháp lý cũng như quyền lợi của chính mình, ông Thanh đã kịp thời thay đổi nhận thức và dừng việc khởi công trước khi xảy ra vi phạm.
Đây cũng là bài học thiết thực để mỗi người dân hiểu rằng, làm đúng quy định ngay từ đầu sẽ luôn ít tốn kém hơn rất nhiều so với việc khắc phục hậu quả sau này.
Giới thiệu nhân vật
Ông Thanh: Chủ nhà, nóng vội, muốn xây nhanh để kịp tiến độ.
Bà Hạnh: Vợ ông Thanh, cẩn trọng, luôn nhắc chồng thực hiện đúng quy định.
Anh Dũng: Hàng xóm, thẳng thắn, có ý thức chấp hành pháp luật.
Ông Phúc: Trưởng khóm, gần gũi với người dân, luôn quan tâm tuyên truyền pháp luật tại địa phương.
Anh Bình: Cán bộ quản lý trật tự xây dựng.
Một số người dân.
Một buổi sáng, trước sân nhà ông Thanh, nhiều xe chở vật liệu xây dựng lần lượt tập kết. Thợ xây cũng đến đo đạc, chuẩn bị cho ngày khởi công. Trong khi mọi người đều háo hức thì bà Hạnh vẫn không giấu được sự lo lắng...
Ông Thanh (hối thúc): Mấy anh tranh thủ làm nhanh nghen, vài bữa nữa đổ móng luôn. Tôi muốn làm sớm cho kịp cuối năm vào ở.
Bà Hạnh (lo lắng): Anh Thanh, còn giấy phép xây dựng mình đã xin chưa?
Ông Thanh (xua tay): Chưa, nhưng nhà mình xây trên đất mình, cứ làm trước rồi bổ sung sau cũng được.
Anh Dũng (đi ngang, dừng lại): Anh nói vậy là nguy hiểm đó. Giờ xây nhà không phép bị kiểm tra là rắc rối lớn lắm.
Ông Thanh: Thủ tục xin phép lâu lắm, chờ xong chắc mất cả tháng. Tôi làm trước cho nhanh.
Bà Hạnh: Nhanh một chút mà lỡ sai thì còn tốn kém hơn.
Ông Thanh (chủ quan): Người ta xây đầy ra đó, có ai bị gì đâu.
Anh Dũng (nghiêm túc): Không phải ai chưa bị kiểm tra nghĩa là đúng luật. Nhà anh xây 01 trệt 02 lầu, đâu phải chuyện nhỏ.
Ông Thanh (cười nhẹ): Thôi, anh lo xa quá. Tôi tính cả rồi.
(Mọi người nhìn nhau đầy lo lắng)
Lời nói của anh Dũng vẫn không làm ông Thanh thay đổi ý định. Nghe người dân phản ánh về việc ông Thanh chuẩn bị khởi công khi chưa có giấy phép xây dựng, ông Phúc - Trưởng khóm đã chủ động đến gặp để trao đổi. Ông hiểu rằng chỉ cần chậm một bước tuyên truyền thì người dân rất dễ bước sang ranh giới của hành vi vi phạm pháp luật.
Ông Phúc: Anh Thanh, tôi nghe bà con phản ánh anh chuẩn bị khởi công mà chưa xin giấy phép xây dựng, có đúng không?
Ông Thanh: Dạ… tôi tính xây trước rồi hoàn thiện giấy tờ sau.
Ông Phúc (nghiêm giọng): Không được. Pháp luật quy định rất rõ: phải có giấy phép xây dựng trước khi khởi công, không có chuyện xây trước xin sau.
Ông Thanh: Tôi xây trên đất hợp pháp của mình mà chú.
Ông Phúc: Đất hợp pháp không đồng nghĩa muốn xây sao cũng được. Còn phải phù hợp quy hoạch, chiều cao công trình, khoảng lùi, kết cấu an toàn…
Bà Hạnh: Em cũng nói với ảnh rồi mà ảnh không nghe.
Ông Thanh (phân vân): Tôi chỉ sợ chờ lâu, ảnh hưởng kế hoạch.
Ông Phúc: Chờ đúng quy định còn hơn làm sai rồi bị đình chỉ, lúc đó thiệt hại còn lớn hơn nhiều.
Anh Dũng: Đúng đó anh, xây nửa chừng mà bị buộc dừng thì vừa mất tiền vừa mệt.
Ông Phúc: Tôi đã mời anh Bình - cán bộ quản lý trật tự xây dựng xuống trao đổi cụ thể để anh hiểu rõ hơn.
Ít phút sau, anh Bình mang theo các quy định pháp luật về xây dựng đến làm việc với gia đình. Không chỉ nhắc nhở, anh còn phân tích cụ thể những hậu quả pháp lý mà ông Thanh có thể phải đối mặt nếu vẫn cố tình khởi công khi chưa được cấp giấy phép.
Anh Bình: Chào anh Thanh. Tôi được mời đến để trao đổi rõ với anh về quy định xây dựng.
Ông Thanh: Dạ, tôi cũng muốn nghe cụ thể xem mức độ thế nào.
Anh Bình (phân tích rõ ràng): Anh xây dựng nhà ở riêng lẻ 01 trệt 02 lầu, đây là công trình thuộc trường hợp phải có giấy phép xây dựng trước khi khởi công. Nếu anh tự ý xây dựng không phép, sẽ bị xử lý vi phạm hành chính rất nặng.
Anh Bình (trích dẫn): “Theo điểm a khoản 7 Điều 16 Nghị định 16/2022/NĐ-CP, hành vi tổ chức thi công xây dựng nhà ở riêng lẻ không có giấy phép xây dựng mà theo quy định phải có giấy phép sẽ bị phạt tiền từ 60.000.000 đồng đến 80.000.000 đồng.”
Ông Thanh (giật mình): Phạt tới mấy chục triệu luôn sao?
Anh Bình: Không chỉ phạt tiền. Anh còn bị buộc dừng thi công. Nếu công trình không phù hợp quy hoạch hoặc không đủ điều kiện cấp phép, có thể bị buộc tháo dỡ phần xây dựng vi phạm.
Bà Hạnh (lo lắng): Vậy thì thiệt hại quá lớn…
Anh Bình: Đúng vậy. Nhiều người chỉ vì nóng vội mà mất cả tiền bạc, thời gian, công sức.
Ông Phúc: Pháp luật không làm khó người dân, mà để bảo đảm an toàn công trình và trật tự chung.
Anh Dũng: Xây nhà là chuyện lớn cả đời, làm đúng ngay từ đầu vẫn tốt hơn.
Ông Thanh (trầm xuống): Nghe vậy tôi mới thấy mình quá chủ quan…
Cuộc trao đổi kết thúc, nhưng những lời phân tích của cán bộ và sự chân tình của mọi người vẫn khiến ông Thanh suy nghĩ rất nhiều. Buổi chiều hôm đó, nhìn đống vật liệu xây dựng vẫn còn nằm nguyên trước sân, ông hiểu rằng nếu không được nhắc nhở kịp thời thì chỉ vài ngày nữa thôi, mình đã trở thành người vi phạm pháp luật.
Ông Thanh (thở dài): May mà mọi người nhắc kịp. Nếu tôi làm liều rồi mới bị xử lý thì hậu quả chắc nặng lắm.
Bà Hạnh: Biết dừng đúng lúc là tốt rồi. Chậm một chút nhưng yên tâm lâu dài.
Ông Thanh: Tôi cứ nghĩ đất của mình thì muốn xây sao cũng được… giờ mới hiểu pháp luật không đơn giản như vậy.
Anh Bình: Quan trọng nhất là anh nhận ra trước khi vi phạm xảy ra. Phòng ngừa luôn tốt hơn xử lý hậu quả.
Ông Phúc: Bà con nhiều người cũng có suy nghĩ giống anh. Qua chuyện này, mong anh chia sẻ lại để mọi người cùng rút kinh nghiệm.
Ông Thanh (chân thành): Dạ, tôi sẽ tạm dừng khởi công, làm hồ sơ xin cấp phép đầy đủ rồi mới xây dựng.
Anh Dũng (cười): Vậy mới chắc ăn. Làm đúng luật thì ngủ cũng yên tâm hơn.
Ông Thanh: Đúng vậy. Nhà chưa xây nhưng bài học thì tôi đã nhớ rất rõ rồi.
(Mọi người gật đầu, không khí nhẹ nhõm hơn)
LỜI KẾT
Xây dựng nhà ở là nhu cầu chính đáng của mỗi người dân. Tuy nhiên, trước khi khởi công, chủ đầu tư cần thực hiện đầy đủ các thủ tục theo quy định của pháp luật, đặc biệt là đối với những công trình thuộc diện phải được cấp giấy phép xây dựng.
Qua câu chuyện của ông Thanh cho thấy, chỉ vì tâm lý nóng vội, muốn tiết kiệm thời gian mà người dân có thể đứng trước nguy cơ vi phạm pháp luật và phải gánh chịu những hậu quả rất lớn về kinh tế cũng như thời gian. Ngược lại, nếu được tuyên truyền, giải thích kịp thời và chủ động tìm hiểu pháp luật trước khi thực hiện, mỗi người đều có thể phòng ngừa vi phạm ngay từ đầu.
Hiểu đúng pháp luật không chỉ giúp bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bản thân mà còn góp phần xây dựng nếp sống văn minh, bảo đảm trật tự xây dựng tại địa phương.
CÁC QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT LIÊN QUAN CẦN GHI NHỚ
1. Giấy phép xây dựng
Đối với nhà ở riêng lẻ thuộc trường hợp pháp luật quy định phải có giấy phép xây dựng, chủ đầu tư phải được cấp giấy phép xây dựng trước khi khởi công.
2. Mức xử phạt hành chính
Theo điểm a khoản 7 Điều 16 Nghị định số 16/2022/NĐ-CP, hành vi tổ chức thi công xây dựng nhà ở riêng lẻ không có giấy phép xây dựng mà theo quy định phải có giấy phép sẽ bị phạt tiền từ 60.000.000 đồng đến 80.000.000 đồng.
3. Hậu quả pháp lý
Ngoài việc bị xử phạt tiền, người vi phạm còn có thể bị buộc dừng thi công, thực hiện thủ tục theo quy định; trường hợp công trình không đủ điều kiện cấp phép hoặc không phù hợp quy hoạch thì có thể bị buộc tháo dỡ phần công trình xây dựng vi phạm theo quy định của pháp luật.
THÔNG ĐIỆP CỦA CÂU CHUYỆN
Xây nhà đúng phép là bảo vệ chính ngôi nhà của mình. Chậm một bước để hoàn thành đầy đủ thủ tục sẽ giúp tránh được những thiệt hại lớn về sau. Hiểu luật để không vi phạm, tuân thủ pháp luật để xây dựng cuộc sống an toàn, bền vững./.
