Đáp: Để trả lời các câu hỏi về hiệu lực thi hành của quyết định của Tòa án năm 2018 về áp dụng biện pháp cai nghiện bắt buộc đối với ông A, cũng như hiệu lực của quyết định truy tìm của Công an năm 2018, tôi xin phân tích như sau:

1. Thời hiệu thi hành quyết định áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc của Tòa án

Căn cứ vào Điều 108 Luật Xử lý vi phạm hành chính, số 15/2012/QH13, được sửa đổi, bổ sung bởi Điểm a Khoản 28 Điều 1 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xử lý vi phạm hành chính, số 88/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/07/2025 thì: Quyết định áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc hết thời hiệu thi hành sau 01 năm, kể từ ngày quyết định có hiệu lực pháp luật. Trường hợp người phải chấp hành quyết định cố tình trốn tránh việc thi hành, thì thời hiệu được tính kể từ thời điểm hành vi trốn tránh chấm dứt.

Như vậy, nếu ông A đã có quyết định của Tòa án áp dụng biện pháp cai nghiện bắt buộc từ năm 2018, nhưng ngay sau đó ông A bỏ trốn, thì thời hiệu thi hành quyết định này sẽ được tính lại kể từ thời điểm ông A chấm dứt hành vi trốn tránh (tức là thời điểm ông A trở về địa phương sinh sống bình thường vào năm 2020).

Từ thời điểm này, quyết định của Tòa án còn hiệu lực trong 01 năm tiếp theo. Nếu đến năm 2024 Công an mới thực hiện quyết định truy tìm và đưa ông A vào cơ sở cai nghiện thì quyết định của Tòa án đã hết thời hiệu thi hành (vì đã quá 01 năm kể từ khi ông A chấm dứt hành vi trốn tránh).

2. Hiệu lực của quyết định truy tìm của Công an

Căn cứ Điều 56 Nghị định 116/2021/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 01/01/2022, được sửa đổi, bổ sung bởi Điểm d Khoản 28 Điều 20 Nghị định 184/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 01/07/2025 thì: Khi người đã có quyết định áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc bỏ trốn trước khi được đưa vào cơ sở, cơ quan Công an cấp xã nơi lập hồ sơ ra quyết định truy tìm đối tượng. Thời gian bỏ trốn không được tính vào thời hạn chấp hành quyết định áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc. Tuy nhiên, việc truy tìm chỉ có ý nghĩa khi quyết định của Tòa án còn hiệu lực thi hành. Nếu quyết định của Tòa án đã hết thời hiệu thi hành thì quyết định truy tìm cũng không còn giá trị để thực hiện việc cưỡng chế đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc.

3. Kết luận về hiệu lực các quyết định

Quyết định của Tòa án năm 2018: Nếu ông A bỏ trốn ngay sau khi có quyết định và trở về địa phương vào năm 2020, thì thời hiệu thi hành quyết định được tính lại từ năm 2020 và kéo dài 01 năm (đến năm 2021). Đến năm 2024, quyết định này đã hết thời hiệu thi hành, không còn giá trị để cưỡng chế thi hành.

Quyết định truy tìm của Công an năm 2018: Chỉ có giá trị trong thời gian quyết định của Tòa án còn hiệu lực. Khi quyết định của Tòa án đã hết thời hiệu thi hành thì quyết định truy tìm cũng không còn giá trị pháp lý để thực hiện việc cưỡng chế.

Lưu ý quan trọng: Nếu trong thời gian ông A bỏ trốn, cơ quan chức năng không phát hiện và không thực hiện được việc cưỡng chế, thì khi ông A trở về địa phương, thời hiệu thi hành quyết định chỉ được tính lại từ thời điểm ông A chấm dứt hành vi trốn tránh (năm 2020), và chỉ còn hiệu lực trong 01 năm tiếp theo. Việc thực hiện cưỡng chế sau thời hiệu thi hành là không đúng quy định pháp luật.

Căn cứ pháp lý đã sử dụng: Điều 108 Luật Xử lý vi phạm hành chính, số 15/2012/QH13 (được sửa đổi, bổ sung bởi Điểm a Khoản 28 Điều 1 Luật số 88/2025/QH15); Điều 56 Nghị định 116/2021/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Điểm d Khoản 28 Điều 20 Nghị định 184/2025/NĐ-CP)./.

TS. Phạm Quốc Sử