Nghĩa vụ chung của viên chức: Viên chức là lực lượng trực tiếp thực hiện các hoạt động sự nghiệp công lập, do đó trước hết phải tuyệt đối trung thành với Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, bảo vệ danh dự Tổ quốc và lợi ích quốc gia, dân tộc. Đây là yêu cầu xuyên suốt, mang tính nguyên tắc trong thực thi công vụ. Bên cạnh đó, viên chức phải có đạo đức trong sáng, mẫu mực; nghiêm chỉnh chấp hành đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Việc bảo vệ bí mật nhà nước, giữ gìn và sử dụng hiệu quả, tiết kiệm tài sản công cũng là nghĩa vụ bắt buộc, góp phần phòng ngừa sai phạm, thất thoát, lãng phí. Đồng thời, viên chức phải thường xuyên tu dưỡng, rèn luyện đạo đức nghề nghiệp và thực hiện nghiêm các quy tắc ứng xử trong quá trình công tác.

Nghĩa vụ trong hoạt động nghề nghiệp: Trong hoạt động nghề nghiệp, viên chức phải thực hiện đúng, đầy đủ nhiệm vụ, quyền hạn được giao và chịu trách nhiệm về kết quả công việc. Việc chủ động nâng cao năng lực chuyên môn, nghiệp vụ, ứng dụng khoa học – công nghệ và chuyển đổi số được xác định là yêu cầu tất yếu nhằm đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu công việc.

Ý thức tổ chức kỷ luật, chấp hành nội quy, quy chế của đơn vị là yếu tố bảo đảm sự vận hành thông suốt của bộ máy. Khi phát hiện hành vi vi phạm pháp luật trong đơn vị, viên chức có trách nhiệm báo cáo người có thẩm quyền. Tinh thần chủ động, sáng tạo, phối hợp chặt chẽ với đồng nghiệp, giữ gìn đoàn kết nội bộ cũng được đề cao. Đặc biệt, khi phục vụ Nhân dân, viên chức phải thể hiện thái độ lịch sự, tôn trọng, hợp tác, khiêm tốn; tuyệt đối không hách dịch, cửa quyền, gây khó khăn, phiền hà, đồng thời chấp hành nghiêm các quy định về đạo đức nghề nghiệp. Viên chức chỉ được ký kết hợp đồng làm việc với một đơn vị sự nghiệp công lập và chịu sự quản lý của đơn vị đó, bảo đảm tính tập trung, thống nhất trong quản lý.

Nghĩa vụ của viên chức quản lý: Ngoài các nghĩa vụ chung và nghĩa vụ nghề nghiệp, viên chức quản lý còn phải thực hiện đầy đủ vai trò lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức thực hiện nhiệm vụ và chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động của đơn vị. Công tác kiểm tra, đôn đốc, hướng dẫn viên chức được giao quản lý phải được thực hiện thường xuyên, hiệu quả. Viên chức quản lý chịu trách nhiệm khi để xảy ra quan liêu, tham nhũng, tiêu cực, lãng phí trong phạm vi quản lý; đồng thời phải kịp thời, nghiêm minh xử lý các hành vi vi phạm. Việc rà soát, chuẩn hóa quy trình nội bộ, cắt giảm thủ tục hành chính không cần thiết và nâng cao chất lượng giải quyết thủ tục hành chính cho người dân, tổ chức là yêu cầu quan trọng. Bên cạnh đó, viên chức quản lý còn có trách nhiệm giải quyết hoặc kiến nghị giải quyết kịp thời khiếu nại, tố cáo; xây dựng, phát triển nguồn nhân lực và quản lý, sử dụng hiệu quả cơ sở vật chất, tài chính của đơn vị.

Những việc viên chức không được làm:  Luật quy định rõ những hành vi viên chức không được làm nhằm phòng ngừa vi phạm và giữ vững kỷ cương. Theo đó, viên chức không được trốn tránh, thoái thác trách nhiệm; gây bè phái, mất đoàn kết; tự ý nghỉ việc, bỏ việc; tham gia đình công; đăng tải, phát ngôn thông tin sai lệch làm ảnh hưởng đến hình ảnh, uy tín của đất nước, địa phương, đơn vị. Nghiêm cấm lợi dụng hoạt động nghề nghiệp để tuyên truyền chống lại chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; thực hiện các hành vi tham ô, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, nhũng nhiễu; sử dụng tài sản công, tài sản của Nhân dân trái pháp luật. Viên chức cũng không được có hành vi phân biệt đối xử, xúc phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín của người khác trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, cũng như các hành vi bị cấm theo quy định của pháp luật có liên quan.

Việc quy định đầy đủ nghĩa vụ và những điều không được làm đối với viên chức không chỉ là cơ sở pháp lý để quản lý, xử lý vi phạm, mà còn là kim chỉ nam định hướng hành vi, đạo đức nghề nghiệp. Thực hiện nghiêm các quy định này sẽ góp phần xây dựng đội ngũ viên chức tận tụy, trách nhiệm, chuyên nghiệp, đáp ứng yêu cầu phục vụ Nhân dân và sự nghiệp phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Hứa Nguyên