Đáp: Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024 đã dành Điều 18 để quy định cụ thể về hành vi dừng xe, đỗ xe - một trong những nội dung dễ vi phạm nhưng cũng có ảnh hưởng trực tiếp đến trật tự, an toàn giao thông.

Theo quy định, dừng xe là trạng thái đứng yên tạm thời của xe trong một khoảng thời gian cần thiết đủ để cho người lên xe, xuống xe, xếp dỡ hàng hóa, kiểm tra kỹ thuật xe hoặc hoạt động khác. Khi dừng xe không được tắt máy và không được rời khỏi vị trí lái, trừ trường hợp rời khỏi vị trí lái để đóng, mở cửa xe, xếp dỡ hàng hóa, kiểm tra kỹ thuật xe nhưng phải sử dụng phanh đỗ xe hoặc thực hiện biện pháp an toàn khác. Trong khi đó, đỗ xe là trạng thái đứng yên của xe không giới hạn thời gian. Khi đỗ xe, người điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ chỉ được rời khỏi xe khi đã sử dụng phanh đỗ xe hoặc thực hiện biện pháp an toàn khác; trường hợp xe đỗ trên đoạn đường dốc phải đánh lái về phía lề đường, chèn bánh để bảo đảm an toàn.

Bên cạnh việc phân biệt rõ giữa dừng xe và đỗ xe, luật cũng đặt ra các yêu cầu bắt buộc khi thực hiện các hành vi này trên đường. Cụ thể, người điều khiển phương tiện khi dừng xe, đỗ xe phải có tín hiệu báo cho người điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ khác biết khi ra, vào vị trí dừng xe, đỗ xe; đồng thời không được làm ảnh hưởng đến người đi bộ và các phương tiện tham gia giao thông đường bộ.

Đặc biệt, pháp luật nghiêm cấm dừng xe, đỗ xe tại nhiều vị trí tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông như: bên trái đường một chiều; trên đoạn đường cong hoặc gần đầu dốc mà tầm nhìn bị che khuất; trên cầu, trừ những trường hợp tổ chức giao thông cho phép; gầm cầu vượt, trừ những nơi cho phép dừng xe, đỗ xe; song song cùng chiều với một xe khác đang dừng, đỗ trên đường; cách xe ô tô đang đỗ ngược chiều dưới 20 mét trên đường phố hẹp, dưới 40 mét trên đường có một làn xe cơ giới trên một chiều đường; trên phần đường dành cho người đi bộ qua đường; nơi đường giao nhau và trong phạm vi 05 mét tính từ mép đường giao nhau; điểm đón, trả khách; trước cổng và trong phạm vi 05 mét hai bên cổng trụ sở cơ quan, tổ chức có bố trí đường cho xe ra, vào; tại nơi phần đường có chiều rộng chỉ đủ cho một làn xe cơ giới; trong phạm vi an toàn của đường sắt; che khuất biển báo hiệu đường bộ, đèn tín hiệu giao thông; trên đường dành riêng cho xe buýt, trên miệng cống thoát nước, miệng hầm của đường điện thoại, điện cao thế, chỗ dành riêng cho xe chữa cháy lấy nước; trên lòng đường, vỉa hè trái quy định của pháp luật.

Ngoài ra, khi dừng xe, đỗ xe trên đường bộ, người điều khiển phương tiện chỉ được dừng xe, đỗ xe ở nơi có lề đường rộng hoặc khu đất ở bên ngoài phần đường xe chạy; nếu lề đường hẹp hoặc không có lề đường thì chỉ được dừng xe, đỗ xe sát mép đường phía bên phải theo chiều đi của mình. Trên đường phố, việc dừng xe, đỗ xe phải sát theo lề đường, vỉa hè phía bên phải theo chiều đi; bánh xe gần nhất không được cách xa lề đường, vỉa hè quá 0,25 mét và không gây cản trở, nguy hiểm cho người và phương tiện tham gia giao thông đường bộ.

Trong trường hợp gặp sự cố kỹ thuật hoặc bất khả kháng buộc phải đỗ xe và việc đỗ xe chiếm một phần đường xe chạy hoặc tại nơi không được phép đỗ, người điều khiển phương tiện phải có báo hiệu bằng đèn khẩn cấp hoặc đặt biển cảnh báo về phía sau xe để các phương tiện khác nhận biết, chủ động phòng tránh.

Về chế tài xử phạt, hành vi vi phạm quy định về dừng xe, đỗ xe có thể bị xử phạt nghiêm khắc theo Nghị định số 168/2024/NĐ-CP của Chính phủ. Cụ thể, theo điểm k khoản 5 Điều 6 Nghị định 168/2024/NĐ-CP, hành vi dừng xe, đỗ xe, quay đầu xe trái quy định gây ùn tắc giao thông có thể bị phạt tiền đến 06 triệu đồng; đồng thời, theo điểm a khoản 16 Điều 6 Nghị định này, còn bị trừ 02 điểm giấy phép lái xe. Trường hợp dừng, đỗ xe không đúng nơi quy định mà gây tai nạn giao thông thì căn cứ điểm a khoản 10 Điều 6 Nghị định 168/2024/NĐ-CP, mức phạt tiền có thể lên tới 22 triệu đồng; đồng thời, theo điểm d khoản 16 Điều 6 Nghị định này, còn bị trừ 10 điểm giấy phép lái xe.

Có thể thấy, quy định về dừng xe, đỗ xe không chỉ nhằm bảo đảm trật tự, mỹ quan đô thị mà quan trọng hơn là phòng ngừa tai nạn giao thông. Việc chấp hành nghiêm các quy định này không chỉ giúp người điều khiển phương tiện tránh bị xử phạt mà còn góp phần xây dựng môi trường giao thông an toàn, văn minh cho cộng đồng./.

Phú Toàn