Ảnh minh họa (nguồn: www.chinhphu.vn)
Luật đã quy định chặt chẽ, rõ ràng về cơ chế quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp mà Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ. Mục tiêu là đảm bảo sử dụng hiệu quả nguồn vốn công, ngăn ngừa thất thoát, lãng phí và thúc đẩy doanh nghiệp hoạt động minh bạch, đúng pháp luật và phù hợp với cơ chế thị trường. Theo đó, Luật quy định về quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp do nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ như sau:
- Hội đồng thành viên hoặc Chủ tịch công ty có trách nhiệm ban hành chiến lược phát triển và kế hoạch kinh doanh hằng năm của doanh nghiệp trên cơ sở kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, cũng như các nhiệm vụ, chỉ tiêu do cơ quan đại diện chủ sở hữu giao (Điều 18).
- Doanh nghiệp được tự chủ trong việc huy động vốn theo nguyên tắc tự vay, tự trả, bảo đảm khả năng thanh toán và hiệu quả sử dụng. Quy định cũng cho phép doanh nghiệp bảo lãnh hoặc cho vay đối với công ty con nhưng có giới hạn, đồng thời yêu cầu báo cáo khi vượt hạn mức (Điều 19).
- Doanh nghiệp được phép thực hiện các hoạt động đầu tư theo quy định pháp luật. Tuy nhiên, có giới hạn giá trị đầu tư phải trình cơ quan đại diện chủ sở hữu phê duyệt nếu vượt quá 50% vốn chủ sở hữu. Đồng thời, nghiêm cấm việc đầu tư vào doanh nghiệp có quan hệ thân thích với lãnh đạo công ty nhằm ngăn ngừa lợi ích nhóm (Điều 20).
Việc chuyển nhượng dự án hoặc phần vốn đầu tư cũng phải tuân thủ nguyên tắc thị trường, công khai, minh bạch, phản ánh đúng giá trị thực của tài sản, đảm bảo hiệu quả kinh tế và thu hồi tối đa vốn nhà nước (Điều 21).
- Doanh nghiệp có quyền mua, bán, cho thuê, thế chấp, cầm cố tài sản cố định, nhưng phải đảm bảo hiệu quả và bảo toàn vốn. Việc bán tài sản phải thực hiện khi tài sản đã hư hỏng, lỗi thời hoặc không còn hiệu quả sử dụng (Điều 22).
- Doanh nghiệp thực hiện việc quản lý công ty con (100% vốn) và phần vốn góp tại các công ty khác thông qua người đại diện phần vốn. Có trách nhiệm phê duyệt các hoạt động đầu tư, phân phối lợi nhuận, và giám sát người đại diện nhằm đảm bảo sử dụng vốn hiệu quả, đúng mục đích (Điều 23).
- Lợi nhuận sau thuế được sử dụng để xử lý chi phí hợp pháp, sau đó được phân phối để trích lập quỹ đầu tư phát triển, quỹ khen thưởng, phúc lợi… và phần còn lại nộp ngân sách nhà nước (Điều 25).
- Doanh nghiệp phải có trách nhiệm bảo toàn và phát triển vốn. Hằng năm phải báo cáo tình hình biến động vốn với cơ quan đại diện chủ sở hữu và chịu trách nhiệm nếu không bảo toàn được vốn (Điều 26).
Như vậy, Luật đã thiết lập khuôn khổ pháp lý rõ ràng, chi tiết và chặt chẽ nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn nhà nước tại doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước, đồng thời đề cao trách nhiệm của các chủ thể quản lý trong việc phòng ngừa rủi ro, thất thoát tài sản công.
Luật Quản lý và Đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp 2025 có hiệu lực từ 01/8/2025.
Quang Phú
