Sở Tư pháp tập huấn kỹ năng cho đội ngũ làm công tác PBGDPL tại cơ sở góp phần đưa pháp luật đi vào cuộc sống có trọng tâm, trọng điểm hơn (ảnh Tư liệu)
Người dân không chỉ được tiếp cận mà còn được tham gia vào quá trình xây dựng chính sách, pháp luật
Theo Điều 2 Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2026, công dân có quyền tiếp cận pháp luật; thụ hưởng, tham gia các hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật, truyền thông chính sách; được hướng dẫn tìm hiểu pháp luật và tham gia đóng góp ý kiến xây dựng chính sách, pháp luật.
Quy định này thể hiện sự thay đổi trong tư duy về công tác phổ biến, giáo dục pháp luật. Người dân không chỉ là đối tượng được cung cấp thông tin mà còn là chủ thể tham gia vào quá trình xây dựng, hoàn thiện chính sách, pháp luật thông qua việc đóng góp ý kiến, phản hồi đối với các dự thảo văn bản, chính sách liên quan trực tiếp đến đời sống.
Chủ động học tập, tìm hiểu pháp luật là trách nhiệm của mỗi công dân
Bên cạnh các quyền được pháp luật bảo đảm, khoản 2 Điều 2 của Luật quy định công dân có nghĩa vụ tuân thủ Hiến pháp và pháp luật; có trách nhiệm chủ động học tập, tìm hiểu pháp luật, xây dựng văn hóa thượng tôn pháp luật.
Như vậy, tìm hiểu pháp luật không chỉ là việc của cơ quan nhà nước hay người làm công tác pháp luật. Mỗi công dân cần hình thành thói quen chủ động tìm hiểu các quy định pháp luật liên quan trực tiếp đến quyền, nghĩa vụ và đời sống hằng ngày của mình. Việc chủ động tìm hiểu pháp luật giúp mỗi người biết mình được làm gì, phải làm gì và không được làm gì; biết cách bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của bản thân, gia đình và cộng đồng; đồng thời hạn chế các hành vi vi phạm do thiếu hiểu biết pháp luật.
Bảo đảm tính chính xác, minh bạch trong hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật
Cùng với việc mở rộng quyền tiếp cận và tham gia của người dân, Điều 9 Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2026 quy định cụ thể 05 nhóm hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật, truyền thông chính sách cụ thể:
Nhóm một là cung cấp, trích dẫn, chỉnh sửa, sử dụng, truyền đạt nội dung pháp luật, nội dung chính sách nhằm làm sai ý nghĩa, nội dung pháp luật, nội dung chính sách; cung cấp thông tin, tài liệu sai sự thật, trái pháp luật, trái đạo đức xã hội và truyền thống tốt đẹp của dân tộc.
Nhóm hai là sử dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo hoặc các phương tiện khác để tạo lập, phát tán thông tin, tài liệu giả mạo hoặc làm sai lệch nội dung pháp luật, nội dung chính sách.
Nhóm ba là lợi dụng hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật, truyền thông chính sách để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật, xuyên tạc chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; kích động, gây chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc; ảnh hưởng chính trị, quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội; ảnh hưởng kinh tế, xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân.
Nhóm bốn là cản trở tổ chức, cá nhân tiếp cận, tìm hiểu pháp luật; cản trở việc thực hiện hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật, truyền thông chính sách của cơ quan, tổ chức, cá nhân.
Nhóm năm là lợi dụng hoạt động xã hội hóa công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, chính sách ưu tiên, khuyến khích, hỗ trợ của Nhà nước về phổ biến, giáo dục pháp luật, truyền thông chính sách để trục lợi hoặc thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật khác.
Mỗi công dân cần sử dụng thông tin pháp luật có trách nhiệm
Quy định mới của Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2026 cho thấy công tác phổ biến, giáo dục pháp luật không còn đơn thuần là hoạt động truyền đạt quy định từ cơ quan nhà nước đến người dân. Người dân vừa là chủ thể có quyền tiếp cận, thụ hưởng, tham gia, vừa có trách nhiệm chủ động học tập, tìm hiểu và tuân thủ pháp luật. Trong môi trường thông tin số hiện nay, mỗi người cũng cần trở thành một “người dùng thông tin pháp luật có trách nhiệm”: kiểm tra nguồn trước khi chia sẻ, không cắt ghép làm sai nội dung, thận trọng với thông tin được tạo ra từ trí tuệ nhân tạo và ưu tiên khai thác thông tin pháp luật từ các nguồn chính thống.
Chủ động tìm hiểu pháp luật, sử dụng thông tin pháp luật chính xác và tự giác chấp hành pháp luật chính là những việc làm thiết thực để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mỗi người, góp phần xây dựng văn hóa thượng tôn Hiến pháp và pháp luật trong xã hội.
Hứa Nguyên
