Một trong những nhóm hành vi bị xử lý là vi phạm quy định về hoạt động của doanh nghiệp, hợp tác xã sau khi Tòa án thụ lý đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phục hồi hoặc sau khi đã có quyết định mở thủ tục phá sản.

Theo đó, doanh nghiệp hoặc hợp tác xã sẽ bị phạt tiền từ 5 triệu đồng đến 10 triệu đồng nếu không báo cáo Quản tài viên hoặc doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản để giám sát trước khi thực hiện các giao dịch quan trọng như vay vốn, cầm cố, thế chấp, bảo lãnh, mua bán hoặc chuyển nhượng tài sản, chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp hay chấm dứt hợp đồng đang có hiệu lực.

Ngoài ra, việc thanh toán các khoản nợ phát sinh sau thời điểm Tòa án thụ lý đơn yêu cầu, thanh toán lương cho người lao động hoặc thực hiện các giao dịch khác không phù hợp với lợi ích của doanh nghiệp, hợp tác xã mà không báo cáo theo quy định cũng thuộc trường hợp bị xử phạt.

Đối với trường hợp doanh nghiệp, hợp tác xã đã có quyết định mở thủ tục phá sản, ngoài trách nhiệm báo cáo Quản tài viên hoặc doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản, còn phải báo cáo Ban đại diện chủ nợ trước khi thực hiện các hoạt động nêu trên. Nếu không thực hiện đúng quy định sẽ bị xử phạt từ 5 triệu đồng đến 10 triệu đồng.

Đáng chú ý, Nghị định quy định mức xử phạt nghiêm khắc hơn, từ 10 triệu đồng đến 20 triệu đồng đối với các hành vi có dấu hiệu làm thất thoát tài sản hoặc ảnh hưởng đến quyền lợi của chủ nợ trong quá trình phục hồi, phá sản.

Các hành vi bị xử phạt gồm: cất giấu, tẩu tán hoặc tặng cho tài sản; từ bỏ quyền đòi nợ; thanh toán các khoản nợ phát sinh trước khi Tòa án thụ lý đơn yêu cầu; chuyển khoản nợ không có bảo đảm thành nợ có bảo đảm bằng tài sản của doanh nghiệp, hợp tác xã; phân chia lợi nhuận hoặc phân phối thu nhập trái quy định.

Bên cạnh hình thức xử phạt tiền, tổ chức vi phạm còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả là buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu đối với các hành vi vi phạm nêu trên.

Liên quan đến việc kiểm kê tài sản trong quá trình phá sản, Nghị định cũng quy định mức phạt từ 1 triệu đồng đến 3 triệu đồng đối với doanh nghiệp, hợp tác xã mất khả năng thanh toán nhưng không thực hiện kiểm kê tài sản, không báo cáo kết quả kiểm kê hoặc không xác định giá trị tài sản đúng thời hạn sau khi nhận được quyết định mở thủ tục phá sản.

Trong khi đó, đại diện doanh nghiệp, hợp tác xã hoặc cá nhân có liên quan có hành vi không hợp tác trong việc kiểm kê tài sản, cố tình cất giấu tài sản hoặc làm sai lệch kết quả kiểm kê sẽ bị phạt từ 5 triệu đồng đến 10 triệu đồng.

Việc ban hành Nghị định số 109/2026/NĐ-CP được đánh giá là bước hoàn thiện quan trọng về cơ chế xử lý vi phạm trong hoạt động phục hồi và phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã. Các quy định mới không chỉ góp phần nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật mà còn tăng cường tính công khai, minh bạch, bảo vệ quyền lợi của chủ nợ, người lao động và các bên liên quan, qua đó tạo môi trường kinh doanh ổn định, lành mạnh hơn.

Nghị định có hiệu lực thi hành kể từ ngày 18/5/2026.

Quang Phú