Đáp: Căn cứ Điều 590, 591, 592 Bộ luật Dân sự năm 2015 thì thiệt hại tinh thần được xác định khi phát sinh các thiệt hại sau:
- Do sức khỏe bị xâm phạm: Bị thương tật, đau đớn do tai nạn hoặc hành vi bạo lực: Khi một người bị thương tật hoặc đau đớn nghiêm trọng do tai nạn, bạo lực hoặc hành vi trái pháp luật, tổn thất tinh thần sẽ là hậu quả trực tiếp. Điều này đặc biệt đúng khi vết thương ảnh hưởng lâu dài đến cuộc sống và khả năng sinh hoạt của người bị hại, tạo ra cảm giác đau đớn về thể chất lẫn tinh thần.
Tổn thương tinh thần sau khi bị tai nạn hoặc thương tật nặng: Trong những vụ tai nạn nghiêm trọng, nạn nhân không chỉ chịu tổn thất về sức khỏe mà còn gặp phải những vấn đề tâm lý như lo âu, trầm cảm, hoặc sợ hãi. Các yếu tố này đều được xem xét là tổn thất tinh thần.
- Do tính mạng bị xâm phạm: đặc biệt là trong trường hợp tử vong do hành vi vi phạm pháp luật (như giết người, tai nạn giao thông gây chết người), gia đình của nạn nhân sẽ phải chịu tổn thất tinh thần lớn. Mất mát về mặt tình cảm và tâm lý, đặc biệt là đối với người thân trực tiếp (vợ/chồng, con cái, cha mẹ), là một thiệt hại tinh thần đáng kể.
- Do danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm: Bị nói xấu, vu khống, lăng mạ: Khi một cá nhân bị lăng mạ, vu khống, làm nhục công khai hoặc có hành vi xúc phạm nhân phẩm, danh dự của người khác (ví dụ: tung tin đồn sai sự thật về một người), họ sẽ phải gánh chịu tổn thất về tinh thần. Điều này có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến cảm giác tự tôn, sự nghiệp và mối quan hệ xã hội của nạn nhân.
Xâm phạm danh dự,nhân phẩm, uy tín: Những hành vi như phát tán thông tin sai lệch hoặc thông tin gây hại tới danh dự, uy tín cá nhân qua các phương tiện truyền thông, mạng xã hội có thể gây ra tổn thất tinh thần lớn cho người bị hại.
Như vậy, theo các quy định vừa nêu, thì tổn thất về tinh thần là việc sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm mà người bị thiệt hại hoặc do tính mạng bị xâm phạm mà người thân gần gũi nhất của nạn nhân phải chịu đau thương, buồn phiền, mất mát về tình cảm, bị giảm sút hoặc mất uy tín, bị xa lánh… Việc quy định rõ các trường hợp tổn thất tinh thần trong Bộ luật Dân sự 2015 nhằm bảo vệ toàn diện quyền nhân thân, đảm bảo công bằng, nhân đạo trong xã hội, tạo cơ sở pháp lý rõ ràng cho việc bồi thường thiệt hại, và góp phần nâng cao ý thức tôn trọng danh dự, nhân phẩm, tình cảm con người./.
Phú Toàn
