Sở Tư pháp tỉnh Cà Mau thường xuyên phối hợp với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp tổ chức tập huấn cho đội ngũ hòa giải viên vở cơ sở.

Với cơ chế gần dân, mềm dẻo và hiệu quả, Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013 xác định hòa giải ở cơ sở là phương thức giải quyết mâu thuẫn dựa trên tinh thần tự nguyện, tự giác của người dân. Đây là phương thức gần gũi và có tính thuyết phục cao bởi được triển khai bởi chính những người có uy tín am hiểu địa bàn. Thực tế đã qua cho thấy, địa phương nào có tỷ lệ hòa giải thành hàng năm đạt ở mức cao, thì tình hình ninh trật tự nơi đó luôn ổn định, số vụ việc phải chuyển lên chính quyền hoặc cơ quan tố tụng giảm đáng kể. Điều này không chỉ tiết kiệm thời gian, chi phí xã hội mà còn giữ gìn tình cảm, sự gắn bó giữa các gia đình, dòng họ, hàng xóm láng giềng.

Tại các địa bàn dân cư, cán bộ Mặt trận với sự am hiểu địa phương, uy tín cá nhân và khả năng vận động quần chúng đã góp phần quan trọng trong công tác hoà giải ở cơ sở, kịp thời nắm bắt tình hình, chủ động tổ chức hòa giải ở cơ sở ngay khi mâu thuẫn phát sinh.

Ông Dương Thanh Điền, Phó Trưởng Ban Dân chủ, giám sát và phản biện xã hội, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh - Thành viên Đoàn kiểm tra công tác phổ biến, giáo dục pháp luật và hòa giải ở cơ sở trên địa bàn tỉnh Cà Mau làm việc tại xã Hòa Bình, tỉnh Cà Mau.

Hàng năm, Ủy ban Mặt trận tổ quốc các cấp phối hợp với ngành Tư pháp tổ chức tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng, kiến thức pháp luật cho hòa giải viên. Các lớp bồi dưỡng chuyên đề, tọa đàm, mô hình trao đổi kinh nghiệm đã giúp nâng cao năng lực, đồng thời tạo diễn đàn để các tổ hòa giải chia sẻ cách làm hay, giải pháp linh hoạt trong từng tình huống.

Bên cạnh đó, Mặt trận còn thực hiện tốt vai trò giám sát các chính sách liên quan đến hòa giải, phản ánh những khó khăn, vướng mắc với cơ quan có thẩm quyền, góp phần hoàn thiện chính sách và bảo đảm hoạt động hòa giải đúng pháp luật.

Công tác hỏa giải ở cơ sở còn nhận được sự quan tâm vào cuộc đồng bộ của các tổ chức thành viên của Mặt trận như Hội Liên hiệp Phụ nữ, Hội Nông dân, Đoàn Thanh niên, Hội Cựu chiến binh, Hội Người cao tuổi… cũng thể hiện vai trò tích cực trong từng lĩnh vực cụ thể:

Hội Liên hiệp Phụ nữ giữ vai trò quan trọng trong hòa giải ở cơ sở nhờ am hiểu tâm lý gia đình và gần gũi với phụ nữ, trẻ em. Hội thường tham gia giải quyết các mâu thuẫn hôn nhân - gia đình, bạo lực gia đình và xung đột trong sinh hoạt hằng ngày của người dân. Với sự tinh tế, kiên nhẫn và uy tín, cán bộ Hội giúp các bên bình tĩnh, hiểu nhau hơn và tìm được tiếng nói chung. Thông qua việc áp dụng pháp luật gắn với các mô hình, phòng trào của Hội đã nâng cao tỷ lệ hòa giải thành, góp phần phòng ngừa mâu thuẫn, giữ gìn tình làng nghĩa xóm.

Với ưu thế am hiểu địa bàn, gần gũi với đời sống nông thôn, Hội Nông dân đã thể hiện được vai trò quan trọng của mình trong công tác hòa giải ở cơ sở. Hội đã tích cực tham gia giải quyết các tranh chấp liên quan đến đất đai, ranh giới, sản xuất nông nghiệp - những vấn đề thường xuyên phát sinh tại cộng đồng. Bằng sự chân tình và uy tín, cán bộ Hội dễ dàng vận động, thuyết phục các bên tìm tiếng nói chung, giữ gìn tình làng nghĩa xóm. Thông qua hoạt động tuyên truyền pháp luật và hỗ trợ hội viên, Hội Nông dân góp phần giảm mâu thuẫn, ổn định an ninh - trật tự tại địa phương.

Đoàn Thanh niên tích cực tham gia công tác hòa giải ở cơ sở bằng cách vận động, tuyên truyền pháp luật, hướng dẫn thanh thiếu niên hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mình. Họ đóng vai trò là cầu nối giữa các bên xung đột, góp phần giảm thiểu mâu thuẫn trong cộng đồng. Thông qua các hoạt động này, Đoàn Thanh niên còn góp phần xây dựng môi trường sinh hoạt lành mạnh, an toàn, đặc biệt trong nhóm đối tượng trẻ. Qua đó, góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật và tinh thần trách nhiệm cộng đồng.

Hội Cựu chiến binh tham gia hòa giải ở cơ sở với vai trò là người có uy tín, kinh nghiệm, giúp giải quyết mâu thuẫn dựa trên nguyên tắc tôn trọng pháp luật và đạo đức. Hội Người cao tuổi đóng góp bằng kinh nghiệm sống, uy tín và sự điềm tĩnh, giúp các bên xung đột hiểu nhau và đạt thỏa thuận. Cả hai hội đều góp phần duy trì tình làng nghĩa xóm, giảm thiểu tranh chấp và củng cố khối đại đoàn kết trong cộng đồng. Hoạt động hòa giải của họ giúp nâng cao hiệu quả quản lý, bảo đảm ổn định an ninh, trật tự ở địa phương.

Dù đạt nhiều kết quả, công tác hòa giải ở cơ sở vẫn còn những hạn chế nhất định. Một số nơi việc củng cố tổ hòa giải chưa được quan tâm đúng mức; trình độ, kỹ năng của hòa giải viên còn chưa đồng đều. Kinh phí hỗ trợ còn hạn chế khiến nhiều hòa giải viên gặp khó khăn trong quá trình thực hiện nhiệm vụ. Bên cạnh đó, một bộ phận người dân vẫn còn tâm lý “trông chờ” vào chính quyền hoặc cơ quan tư pháp, chưa thực sự coi trọng phương thức hòa giải tại cộng đồng. Những vụ việc phức tạp liên quan đất đai, tài sản đôi khi vượt quá khả năng hòa giải, đòi hỏi có sự phối hợp chuyên sâu từ cơ quan chuyên môn.

Bà Phạm Thị Ngọc – Phó Giám đốc Sở Tư pháp triển khai kiến thức, kỹ năng hòa giải ở cơ sở cho đội ngũ Hòa giải viên ở cơ sở.

Để hoạt động hòa giải tiếp tục phát huy hiệu quả, nhiều giải pháp đã được đặt ra, trong đó nhấn mạnh việc nâng cao vai trò nòng cốt của Mặt trận Tổ quốc; tăng cường phối hợp giữa Mặt trận - ngành Tư pháp - các đoàn thể trong tập huấn; bố trí kinh phí tương xứng; khen thưởng kịp thời các điển hình tiên tiến. Việc đưa nội dung hòa giải vào các phong trào như “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh” cũng được đánh giá là giải pháp phù hợp, gắn kết hoạt động hòa giải với phong trào thi đua ở địa phương.

Bên cạnh đó cần Phát huy vai trò giám sát và phản biện xã hội của MTTQ để kịp thời kiến nghị hoàn thiện cơ chế, chính sách liên quan đến hòa giải. Nhân rộng mô hình như mô hình “Dân vận khéo”…Nâng cao chất lượng đội ngũ hòa giải viên, chú trọng lựa chọn người có uy tín, am hiểu pháp luật, kỹ năng giao tiếp tốt và có kinh nghiệm thực tiễn.

Có thể thấy, công tác hòa giải ở cơ sở không chỉ là nhiệm vụ quản lý nhà nước mà còn là nét đẹp văn hóa, truyền thống của người Việt: trọng nghĩa tình, trọng sự hòa thuận, coi trọng tình làng nghĩa xóm. Việc phát huy vai trò của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên trong hoạt động hòa giải sẽ tiếp tục góp phần giữ vững ổn định trật tự xã hội, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của nhân dân, xây dựng cộng đồng đoàn kết, nhân văn từ cơ sở./.

Phú Toàn.