Giới thiệu nhân vật:
- Ông Chiến: Tài xế xe tải, người trực tiếp vận chuyển cát, đá.
- Anh Tuấn: Chủ cơ sở vật liệu xây dựng.
- Ông Năm: Người dân sống trong khu dân cư, chứng kiến cát, đá rơi vãi trên đường.
- Bà Sáu: Người dân trong khu dân cư, chứng kiến tình trạng vật liệu rơi vãi.
- Ông Bình: Trưởng khóm; tiếp nhận phản ánh của người dân.
- Anh Đăng: Cán bộ phụ trách môi trường của phường.
- Người phụ xe: Người phát hiện bạt che phía sau xe bị bung.
- Một số người dân: Chứng kiến sự việc, cung cấp hình ảnh camera.
Buổi sáng hôm ấy, tại Khóm 18, ông Chiến điều khiển xe tải chở đầy cát và đá từ bãi vật liệu của cơ sở anh Tuấn vào khu dân cư.
Ông Chiến vừa lái xe vừa nói lớn: “Cát chất đầy vầy mới lời, chạy một chuyến cho tiện!”
Người phụ xe nhìn ra phía sau, giật mình: “Anh Chiến, bạt che bung ra rồi kìa!”
Ông Chiến liếc gương chiếu hậu, phẩy tay: “Còn có mấy trăm mét nữa tới nơi. Kệ đi!”
Chiếc xe tiếp tục chạy. Từng vệt cát mịn kéo dài trên mặt đường. Những viên đá nhỏ bắn lăn lóc ra mép lộ.
Bà Sáu đang tưới cây trước sân vội né qua một bên: “Trời đất ơi, xe gì mà để cát đá rơi đầy đường vậy!”
Ông Năm chống xe, bức xúc: “Đường khu dân cư chứ có phải bãi đổ vật liệu đâu. Xe máy cán phải lớp cát này là trượt bánh như chơi!”
Đúng lúc đó, một bé trai đạp xe từ đầu hẻm đi tới. Bánh trước cán phải một viên đá, chiếc xe nghiêng mạnh sang bên. May mắn, người đi sau kịp chụp lại. Cả đám đông thót tim.
Người dân la lên: “Trời ơi, chút nữa là té xuống mương rồi!”
Tiếng la ấy khiến ông Năm sững người. Ông nhìn theo chiếc xe tải vẫn tiếp tục chạy, không dừng lại, không hề quay đầu.
Ông Năm nói như nén giận: “Chuyện này không thể bỏ qua. Hôm nay suýt ngã, ngày mai có thể là tai nạn thật.”
Ông Năm liền sang gặp ông Bình, Trưởng khóm, để phản ánh. Nghe xong, ông Bình không vội kết luận mà đề nghị người dân có camera dọc tuyến đường hỗ trợ trích xuất hình ảnh, rồi hướng dẫn lập phản ánh gửi UBND phường.
Ông Bình ôn tồn nhưng dứt khoát: “Mình phải làm đúng. Bà con nào có camera trước nhà thì hỗ trợ trích xuất đoạn có liên quan. Khóm sẽ tổng hợp, báo phường xác minh. Chuyện gì ra chuyện đó, không vu oan cho ai, mà cũng không để vi phạm trôi qua.”
Một hộ dân mở camera. Trên màn hình hiện rõ thời điểm khoảng 8 giờ sáng: chiếc xe ben màu xanh của cơ sở anh Tuấn chạy qua, bạt phía sau hở, cát và đá rơi xuống liên tục.
Người dân chỉ tay: “Đây nè, rơi cả một đoạn dài.”
Ông Bình đề nghị cắt hình từ ở camera. Biển số xe hiện rõ.
Ông Bình trầm giọng: “Có hình ảnh rồi, có biển số rồi. Bây giờ mình chuyển phản ánh cho phường để xác minh và xử lý đúng thẩm quyền.”
Cùng ngày, anh Đăng, cán bộ phụ trách môi trường của phường, mời anh Tuấn và ông Chiến đến làm việc. Trên bàn là bản tổng hợp phản ánh của người dân, kèm dữ liệu hình ảnh.
Anh Tuấn vừa ngồi xuống đã vội nói: “Dạ, xe bên tôi che chắn kỹ lắm. Chắc xe khác thôi anh.”
Anh Đăng bình tĩnh: “Anh cứ xem hình ảnh trước đã.”
Video được mở lên. Chiếc xe của cơ sở anh Tuấn hiện rõ, vật liệu rơi xuống mặt đường từng đợt. Căn phòng im lặng vài giây.
Anh Tuấn lúng túng: “Dạ… chắc lúc đó tài xế sơ ý.”
Ông Chiến cúi đầu: “Tôi chủ quan. Nghĩ gần tới nơi nên không dừng lại chỉnh bạt.”
Anh Đăng nhìn thẳng: “Chủ quan trong trường hợp này không còn là chuyện nhỏ nữa. Cát, đá rơi vãi xuống đường vừa làm mất vệ sinh môi trường, vừa đe dọa an toàn giao thông. Sáng nay đã có cháu nhỏ suýt ngã.”
Rồi anh Đăng lấy văn bản, giải thích rõ ràng, chậm rãi để cả chủ cơ sở lẫn tài xế đều hiểu:
Anh Đăng: “Khoản 3 Điều 25 Nghị định 45/2022/NĐ-CP quy định: hành vi vận chuyển nguyên liệu, vật liệu không che chắn hoặc để rơi vãi ra môi trường trong khi tham gia giao thông bị phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 4.000.000 đồng đối với cá nhân. Nếu xác định chủ thể bị xử phạt là tổ chức, mức phạt sẽ gấp đôi. Ngoài phạt tiền, khoản 7 Điều này còn buộc phải khôi phục lại tình trạng ban đầu; nếu gây ô nhiễm thì phải khắc phục tình trạng ô nhiễm do hành vi gây ra.”
Anh Tuấn im lặng một lúc rồi hỏi nhỏ: “Vậy… phường mình có thẩm quyền xử lý vụ này không anh?”
Anh Đăng: “Chủ tịch UBND cấp xã có thẩm quyền phạt tiền đến 5.000.000 đồng đối với cá nhân và áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả theo Điều 56 Nghị định 45/2022/NĐ-CP. Còn trường hợp chủ thể bị xử phạt là tổ chức thì thẩm quyền phạt tiền được tính gấp đôi theo quy định chung về thẩm quyền đối với tổ chức. Vì vậy, hồ sơ sẽ phải xác định rõ chủ thể vi phạm trước khi trình người có thẩm quyền ra quyết định.”
Nghe đến đây, ông Chiến thở dài. Nhưng điều khiến ông thật sự cúi đầu không phải là tiền phạt.
Ông Năm lúc ấy được mời tham gia buổi làm việc với tư cách người phản ánh, chậm rãi nói: “Tiền phạt rồi cũng đóng được. Nhưng nếu sáng nay cháu nhỏ té xuống mương, hoặc có người chạy xe máy cán phải đá rồi ngã gãy chân, thì đâu còn đơn giản như vậy nữa.”
Căn phòng lặng đi.
Anh Đăng tiếp lời, giọng nghiêm hơn: “Đúng vậy. Khi hậu quả thực tế xảy ra, trách nhiệm pháp lý có thể không dừng ở xử phạt hành chính. Người gây thiệt hại còn có thể phải bồi thường; nếu vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ mà gây hậu quả nghiêm trọng theo luật định thì còn có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự.”
Anh Tuấn lúc này mới thật sự nhận ra vấn đề: “Tôi không ngờ chỉ vì giao hàng cho nhanh mà suýt biến thành chuyện lớn. Sai không chỉ ở tài xế, mà ở tôi nữa. Tôi giao xe mà không kiểm tra kỹ.”
Anh Đăng gật đầu: “Chính xác. Đây không chỉ là lỗi thao tác của tài xế, mà còn là trách nhiệm quản lý của cơ sở.”
Ông Bình nhân đó nói thêm để mọi người cùng hiểu:
Ông Bình: “Bà con cung cấp hình ảnh là để cơ quan có thẩm quyền xác minh, xử lý. Không phải cứ có clip là tự ý kết luận hoặc bêu xấu nhau. Pháp luật cho phép tiếp nhận dữ liệu do cá nhân, tổ chức cung cấp để phát hiện vi phạm, nhưng việc xác minh và xử lý phải làm đúng trình tự.”
Chiều hôm đó, dưới sự giám sát của chính quyền cơ sở và người dân, ông Chiến cùng nhân công trở lại tuyến đường cũ. Họ mang chổi, xẻng, bao chứa, thu dọn từng đống cát, từng viên đá. Nắng đứng bóng. Mồ hôi ông Chiến chảy dài.
Một người dân dắt xe đạp cho con đi ngang, chỉ xuống mặt đường đã được quét gần sạch:
Người dân: “Sáng nay bánh xe con tôi cán đúng chỗ này, suýt té. Giờ nghĩ lại còn thấy sợ.”
Ông Chiến đứng khựng lại, lặng người.
Ông Chiến: “Tôi tưởng rơi chút ít không đáng gì. Giờ mới thấy, cái mình chủ quan lại là sự an toàn của người khác.”
Anh Tuấn quay sang nói với tài xế, nhưng cũng như tự nói với chính mình: “Từ nay tất cả xe của cơ sở trước khi ra đường phải kiểm tra kỹ bạt che, tải trọng, cách sắp xếp hàng. Chậm một chút còn hơn mang họa cho người khác và cho chính mình.”
Anh Đăng: “Pháp luật xử phạt không phải để gây khó dễ cho việc làm ăn. Pháp luật đặt ra để nhắc rằng đường sá là không gian chung, môi trường là lợi ích chung, mạng sống và sức khỏe của người dân là điều không thể đánh đổi bằng sự tiện tay hay lợi nhuận của một chuyến xe.”
Cuối buổi, ông Bình nói với bà con trong khóm:
Ông Bình: “Kinh doanh là quyền hợp pháp. Nhưng quyền ấy chỉ bền vững khi đi cùng trách nhiệm. Từ câu chuyện hôm nay, mỗi người dân cũng cần mạnh dạn phản ánh vi phạm, còn người kinh doanh thì phải tự giác chấp hành pháp luật, để đường sạch hơn, xóm an toàn hơn.”
Lời kết: “Từ một tấm bạt bung sau thùng xe, suýt nữa đã dẫn đến một tai nạn. Câu chuyện của ông Chiến và anh Tuấn nhắc chúng ta rằng: coi nhẹ một quy định nhỏ có thể kéo theo hậu quả lớn. Vận chuyển vật liệu xây dựng phải che chắn cẩn thận, không để rơi vãi ra đường; đó không chỉ là yêu cầu pháp luật mà còn là trách nhiệm với chính cộng đồng nơi mình đang sống.”
CÁC QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT LIÊN QUAN CẦN GHI NHỚ
1. Trách nhiệm khi vận chuyển vật liệu xây dựng
Tổ chức, cá nhân vận chuyển nguyên liệu, vật liệu phải che chắn bảo đảm không để rơi vãi ra môi trường trong quá trình tham gia giao thông.
2. Mức xử phạt hành chính
Theo khoản 3 Điều 25 Nghị định số 45/2022/NĐ-CP, hành vi vận chuyển nguyên liệu, vật liệu không che chắn hoặc để rơi vãi ra môi trường bị phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 4.000.000 đồng.
3. Biện pháp khắc phục hậu quả
Theo điểm a khoản 7 Điều 25 Nghị định số 45/2022/NĐ-CP, người vi phạm buộc phải thu nhặt, quét dọn toàn bộ vật liệu rơi vãi và khôi phục hiện trạng môi trường theo quy định.
THÔNG ĐIỆP CỦA CÂU CHUYỆN
Vận chuyển vật liệu xây dựng tưởng là công việc bình thường nhưng nếu thiếu ý thức, không che chắn cẩn thận sẽ gây mất an toàn giao thông, ảnh hưởng đến môi trường và có thể bị xử lý theo quy định của pháp luật. Mỗi cá nhân, tổ chức hãy nâng cao trách nhiệm, chấp hành đúng quy định khi vận chuyển vật liệu xây dựng, vì một môi trường sạch đẹp và một cộng đồng an toàn./.
