Hơn 01 tháng sau, ông Bình nhà ở xã D đến tìm Bà An và nói rằng số vịt đó là của nhà ông Bình bị thất lạc nên muốn nhận lại, yêu cầu Bà An trả lại số vịt nói trên và toàn bộ số lượng trứng mà 05 con vịt đã đẻ ra trong quá trình bà nuôi giữ. Bà An không đồng ý trả lại vịt cho ông Bình vì bà cho rằng mình đã thông báo hơn 01 tháng rồi mới có người tới nhận nên số vịt nói trên phải là của gia đình bà... Không ai chịu nhường ai nên hai bên xảy ra mâu thuẫn, cãi vã và nặng lời với nhau. Sau đây là diễn biến cụ thể của câu chuyện này.
NHÂN VẬT:
- Bà An: Người nhặt được 05 con vịt đi lạc.
- Ông Lộc: Chồng bà An.
- Ông Bình: Người bị thất lạc 05 con vịt.
- Anh Phú: Cán bộ Tư pháp xã.
CẢNH 1: BUỔI CHIỀU TẠI NHÀ BÀ AN
Bà An (từ sau vườn đi vào nhà, vừa đi vừa gọi chồng): Ông Lộc ơi, không biết vịt nhà ai đi lạc vào đàn vịt nhà mình 05 con nè ông.
Ông Lộc (vẻ mặt bán tín, bán nghi): Bà đếm kỷ chưa? Chứ sao mà có chuyện vịt lạ lạc vào vịt nhà mình được.
Bà An: Cái ông này, bộ ông tưởng tui khùng hả? Tui đếm kỷ rồi. Bầy vịt nhà mình sáng nay đi ăn có 36 con, bây giờ tui đếm tới 41 con lận.
Ông Lộc: Thôi tối rồi, mình cứ nhốt bầy vịt lại đi. Sáng mai tui đi uống trà nhà ông Bảy xóm trên rồi nói cho mọi người hay, để coi có ai mất vịt thì đến bắt về.
Bà An: Còn tui thì lên báo với Ủy ban xã, để thông báo coi ai là chủ của mấy con vịt đi lạc này.
(Sáng hôm sau, ông Lộc và bà An thông báo khắp xóm về việc có 05 con vịt đi lạc vào đàn vịt nhà mình. Ai là chủ thì liên hệ cho nhận lại. Ngày qua ngày 05 con vịt cũng bắt đầu đẻ trứng mà vẫn không ai đến nhận lại. Mãi đến hơn 01 tháng sau thì ông Bình ở xã D tìm đến và nói 05 con vịt đó là của mình và muốn nhận lại).
CẢNH 2: HƠN 01 THÁNG SAU TẠI NHÀ BÀ AN
Ông Bình (đứng trước sân nhà bà An gọi lớn): Chị An ơi, có nhà không?
Bà An (đang dọn dẹp nhà phía sau): Có, ai vậy? (Bà An vừa trả lời, vừa đi ra phía trước).
Ông Bình (vẻ sốt sắng, vừa gặp bà An là vào chuyện ngay): Chào chị An, tôi là Bình ở xã D. Tôi vừa nghe mọi người nói cách đây hơn 01 tháng có 05 con vịt đi lạc vào đàn vịt nhà chị đúng không?
Bà An (với ánh mắt dò xét): Đúng rồi, có gì không anh Bình?
Ông Bình (hớn hở): Tôi là chủ nhân của 05 con vịt đi lạc đó, nay tôi qua đây gặp gia đình chị cho tôi xin lại 05 con vịt với mớ trứng. Vì vịt nhà tui là vịt đẻ đang cho trứng, nên hơn 01 tháng qua đẻ cũng bộn rồi đó.
Bà An: Ủa, làm gì có chuyện đó. Vịt anh tự nhiên đi lạc nhập vào đàn vịt nhà tôi. Và tôi cũng đã báo về xã rồi. Tới nay là hơn 01 tháng rồi anh mới tới nhận thì đâu có được. Số vịt đó bây giờ là của tui. Anh không được nhận lại.
Ông Bình: Chị nói dị không đúng. Tui ở khác xã nên tui không hay xã chị thông báo. Cũng may là tôi nghe mọi người đồn với nhau về việc nhà chị có vịt đi lạc vào nên tôi mới qua hỏi xin lại. Chị không trả lại là không xong với tui đâu.
Ông Lộc (đi uống trà vừa về đến nhà hỏi bà An): Chuyện gì vậy bà?
Bà An (kể lại): Anh Bình này là chủ của 05 con vịt đi lạc vào nhà mình. Nay ổng qua xin lại.
Ông Bình: Đúng vậy, nay tui qua gặp vợ chồng anh chị cho tôi xin lại 05 con vịt và mớ trứng. Vì vịt tôi là vịt đẻ đang cho trứng.
Ông Lộc (cùng quan điểm với vợ): Đâu được, cách đây hơn 01 tháng, khi phát hiện 05 con vịt đi lạc vào là gia đình tôi có cho xóm làng hay và thông báo với Ủ#y ban xã. Đến nay đã quá lâu rồi mà anh mới tới nhận lại thì đâu có được.
(Hai bên cứ tranh luận và không ai chịu nhường ai. Ông Bình thì nhất quyết đòi vịt và trứng. Vợ chồng bà An và ông Lộc thì cương quyết không trả, vì cho rằng đã thông báo hơn 01 tháng rồi mới tới nhận là không đúng. Đúng lúc này, anh Phú là Cán bộ Tư pháp xã đang đi thống kê, rà soát tình hình khai sinh của trẻ em trên địa bàn đi ngang qua. Khi thấy anh Phú, ông Lộc gọi).
Ông Lộc: Phú ơi, Phú ơi! Ghé chú uống trà, chú có chút chuyện cần đến cháu nè.
Anh Phú (ghé xe vào): Chào cô An! Chào chú Lộc! Ủa, chú Bình, chú đi đâu đây dị?
Ông Bình: Chú qua nhà anh Lộc có việc nè.
Ông Lộc: Sẵn có cháu Phú đây chú trình bày con nghe chuyện này, nhờ con cho ý kiến phân tích giúp chú.
(Mọi người kể lại đầu đuôi câu chuyện cho anh Phú nghe)
Anh Phú: Sau khi nghe cô chú kể lại hết câu chuyện 05 con vịt của chú Bình đi lạc vào bầy vịt nhà cô An, thì con có ý kiến như thế này.
Bà An, ông Lộc, ông Bình (đồng thanh): Con nói đi.
Anh Phú: Theo quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015 thì gia đình cô An, chú Lộc không cần phải trả lại 05 con vịt cho chú Bình và toàn bộ số trứng vịt mà 05 con vịt đã đẻ trong thời gian cô An nuôi thì cũng thuộc về cô An.
Bà An: Thấy chưa, tui nói rồi mà. Hơn 01 tháng nay rồi thì sao mà trả lại được.
Ông Lộc (tiếp lời bà An): Đúng rồi đó
Ông Bình: Vịt tui mất, nay tui tìm được thì trả lại tui. Còn trứng là do vịt tui đẻ thì phải trả lại cho tui. Cùng lắm là tui trả lại tiền mua thức ăn cho 05 con vịt tui ăn thôi chứ.
Anh Phú (trấn an mọi người): Cô chú bình tĩnh nghe con giải thích nè. Theo quy định tại Khoản 1 Điều 232 Bộ luật Dân sự năm 2015 về xác lập quyền sở hữu đối với gia cầm bị thất lạc thì: “1. Trường hợp gia cầm của một người bị thất lạc mà người khác bắt được thì người bắt được phải thông báo công khai để chủ sở hữu gia cầm biết mà nhận lại. Sau 01 tháng, kể từ ngày thông báo công khai mà không có người đến nhận thì quyền sở hữu đối với gia cầm và hoa lợi do gia cầm sinh ra trong thời gian nuôi giữ thuộc về người bắt được gia cầm”.
Anh Phú (giải thích tiếp): Trong trường hợp này thì việc Cô An phát hiện 05 con vịt lạc vào đàn vịt nhà mình và đã báo cho Ủy ban nhân dân xã để thông báo cho người mất và đồng thời nuôi giữ số vịt nói trên chờ người đến nhận là cô đã thực hiện đúng quy định của pháp luật. Theo quy định thì phải sau một tháng, kể từ ngày thông báo công khai mà không có người đến nhận thì số vịt nói trên mới thuộc sở hữu của gia đình cô An và chú Lộc. Do đó, tính đến nay thì Cô An đã nuôi giữ số vịt này được 35 ngày (hơn 01 tháng) nên toàn bộ số vịt này thuộc về Cô An và không phải trả lại cho chú Bình.
Ông Bình (chen ngang): Trời đất, dị sao được? Không lẻ tui mất 05 con vịt này luôn sao?
Anh Phú (nói tiếp): Đúng rồi đó chú, Bộ luật Dân sự đã quy định rõ ràng như vậy rồi chú. Còn đối với toàn bộ số trứng do 05 con vịt đã đẻ trong thời gian nuôi giữ thì Cô An cũng được hưởng.
Ông Bình (thắc mắc): Ủa, gì kỳ dị, vịt tui đẻ mà. Không trả vịt rồi giờ không trả trứng luôn sao?
Anh Phú (nói tiếp): Đúng rồi chú, bởi theo Khoản 2 Điều 232 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định:“Trong thời gian nuôi giữ gia cầm bị thất lạc, người bắt được gia cầm được hưởng hoa lợi do gia cầm sinh ra”. Theo đó, thì trứng do 05 con vịt của chú đẻ được gọi là hoa lợi sinh ra và cô An được hưởng là đúng quy định.
Ông Bình (vẻ mặt buồn): Tui hiểu rồi. Luật quy định vậy thì phải chấp hành thôi.
Anh Phú (an ủi): Thôi, đừng buồn nữa chú Bình à!
Ông Bình (bộc bạch): Thật ra gia đình tui cũng không khá giả gì, vợ chồng tui nuôi 10 con vịt, nhưng bị chuột cắn 05 con. 05 con còn lại định nuôi tới tháng sau làm đám giỗ cha tôi. Nhưng nay mất rồi thì về vợ chồng tôi tính cách khác. Mấy nay mất 05 con vịt mà vợ tôi buồn rầu. Nay tìm thấy, nhưng trễ quá nên không nhận lại được. Thôi, thì tôi cũng cảm ơn anh Lộc, chị An và cháu Phú nhe!
Bà An (trầm tư): Anh Bình à! Sau khi nghe những lời chia sẻ của anh thì vợ chồng tui tính thế này: Anh cứ bắt 05 con vịt và lấy hết mớ trứng về đi anh.
Ông Bình (kiên quyết): Đâu có được chị, khi nãy cháu Phú đã nói rõ rồi đó, quá 01 tháng thì 05 con vịt đó thuộc về chị mà, tui đâu có được nhận lại.
Bà An (thuyết phục ông Bình): Đúng là cháu Phú có nói như vậy. Luật cũng quy định như vậy. Nhưng quyết định trả lại 05 con vịt là mớ trứng là quyền của vợ, chồng tôi.
Ông Lộc (tiếp lời Bà An): Bà nhà nói đúng đó anh Bình, tại thời điểm này thì vợ chồng tôi có quyền định đoạt với 05 con này. Do đó, vợ chồng tôi quyết định trả lại số vịt đó và trứng cho anh, mặc dù pháp luật không buộc chúng tôi phải trả lại.
Anh Phú: Nếu cô An và chú Lộc có suy nghĩ được như vậy là quá tốt luôn rồi. Con hoàn toàn ủng hộ cô, chú. Còn chú Bình, thôi thì chú hãy nhận lại đàn vịt và mớ trứng đi, để khỏi phụ lòng cô An và chú Lộc.
Ông Bình (bối rối): Trời, thật vậy sao? Chị An và anh Lộc cho tui nhận lại 05 con vịt thật sao?
Bà An (cười): Đâu có, còn mớ trứng nữa chứ.
Ông Lộc (tiếp lời): Đúng rồi, anh lấy hết mớ trứng về luôn đi. Vịt nhà tui cũng đang đẻ mà, nên trứng ăn còn không hết.
Ông Bình (bắt tay ông Lộc): Vậy tui cảm ơn vợ chồng anh chị nhiều lắm nghe. Vợ tui mà biết tin này chắc sẽ mừng lắm. À, tí nữa thì quên, để tui gửi lại tiền thức ăn hơn 01 tháng nay.
Ông Lộc (từ chối): Thôi, không có nhiêu đâu anh Bình. Lúa nhà mà, chứ có mua gì đâu mà tốn kém. A cứ nhận vịt và trứng về đi, khỏi phải gửi tiền bạc gì hết nghe.
Bà An (cởi mở, phẩy tay nói): Thôi được rồi anh, 05 con vịt thì ăn có bao nhiêu đâu.
Ông Bình: Nếu anh chị nói vậy thì thôi, nhưng hãy cho tui biếu lại anh chị và cháu Phú ít trứng ăn lấy thảo nghe.
Ông Lộc (vỗ vai ông Bình): Vụ này được nè. Tui đồng ý!
Anh Phú: Con cảm ơn chú Bình! Cái này lát nữa con ghé chợ mua 01kg thịt ba rọi về là có 01 nồi thịt kho hột vịt ngon lành.
Ông Lộc (bảo vợ): Bà ra nhà sau mang rổ trứng ra đây, sẵn lấy mấy cái bọc quay xách luôn để tui đựng trứng cho anh Bình và cháu Phú.
(Mọi người chia trứng, cười nói rôm rã, xua tan đi không khí căng thẳng lúc ban đầu)
Ông Bình (cầm bọc trứng): Nè Phú, trứng này chú gửi cho cháu nghe.
Anh Phú: Dạ, con cảm ơn chú. Thôi cháu đi làm tiếp đây. Con tạm biệt cô chú!
Bà An: Anh Bình ra sau bắt vịt về luôn he.
Ông Bình: Dạ, cảm ơn anh chị!
Ông Lộc (vỗ vai ông Bình): Anh đi theo tui, vịt tui nhốt phía sau vườn nè.
(Cả 03 người vui vẻ ra sau vườn bắt vịt trả lại cho ông Bình)
KẾT LUẬN:
Tình làng nghĩa xóm là một giá trị văn hóa truyền thống quý báu của dân tộc Việt Nam. Trong cuộc sống hiện đại, tuy nhịp sống hối hả và sự riêng tư ngày càng được đề cao, nhưng tình nghĩa láng giềng vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc tạo nên một cộng đồng đoàn kết và nhân văn. Khi người dân sống chan hòa, biết lắng nghe, nhường nhịn nhau thì không chỉ chung tay xây dựng môi trường sống an toàn, văn minh, cùng nhau giữ gìn an ninh trật tự mà còn là minh chứng rõ ràng cho ý nghĩa thiết thực của tình làng nghĩa xóm.
