Đáp: Ngày 10/12/2025, Quốc hội ban hành Luật Thi hành án hình sự số 127/2025/QH15, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026. Ngày 15/5/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 170/2026/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Thi hành án hình sự, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026.
Theo Điều 26, Điều 28, Điều 45, Điều 48 Luật Thi hành án hình sự năm 2025 và Điều 9 Nghị định số 170/2026/NĐ-CP, các nội dung trên được quy định như sau:
1. Phạm nhân có con dưới 36 tháng tuổi theo mẹ vào trại giam thuộc trường hợp được bố trí giam giữ riêng. Đây là việc bố trí giam giữ phù hợp với đặc điểm của phạm nhân và yêu cầu chăm sóc trẻ nhỏ. Về chỗ ở, chỗ nằm tối thiểu của mỗi phạm nhân là 02 m²; riêng phạm nhân có con dưới 36 tháng tuổi ở cùng được bố trí chỗ nằm tối thiểu 03 m².
2. Về phạm nhân nữ nuôi con dưới 36 tháng tuổi có phải lao động không?
Pháp luật không quy định phạm nhân nữ đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi được miễn lao động trong toàn bộ thời gian nuôi con. Phạm nhân được tổ chức lao động phù hợp với độ tuổi, sức khỏe và yêu cầu quản lý, giáo dục, hòa nhập cộng đồng; thời giờ lao động không quá 08 giờ trong 01 ngày và 05 ngày trong 01 tuần. Phạm nhân nữ phải được bố trí công việc phù hợp với giới tính và không được bố trí làm công việc mà pháp luật về lao động không cho phép sử dụng lao động nữ.
Tuy nhiên, phạm nhân nữ nuôi con dưới 36 tháng tuổi được bố trí thời gian phù hợp để chăm sóc, nuôi dưỡng con. Trường hợp con dưới 36 tháng tuổi đang ở cùng mẹ trong trại giam bị bệnh và được y tế trại giam xác nhận thì người mẹ được nghỉ lao động để chăm sóc con.
Ngoài ra, phạm nhân nữ trong thời gian đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi tại cơ sở giam giữ được hưởng tổng định lượng ăn bằng 02 lần tiêu chuẩn ăn ngày thường và được hoán đổi theo chỉ định của y sĩ hoặc bác sĩ.
3. Trẻ em dưới 36 tháng tuổi là con của phạm nhân ở cùng mẹ được bảo đảm chế độ ăn, mặc, ở, cấp phát nhu yếu phẩm, chăm sóc y tế và khám, chữa bệnh nhằm bảo đảm thực hiện quyền trẻ em theo quy định của pháp luật.
Cụ thể, chế độ ăn của trẻ được hưởng như đối với trẻ em dưới 04 tuổi tại cơ sở trợ giúp xã hội; ngày lễ, Tết được hưởng chế độ ăn bằng 05 lần ngày thường; ngày Quốc tế Thiếu nhi 01/6 và Tết Trung thu được hưởng chế độ ăn bằng 02 lần ngày thường. Ngoài chế độ ăn hằng ngày, mỗi tháng trẻ được hỗ trợ bổ sung sữa và đồ dùng sinh hoạt cần thiết trị giá tương đương 50 kg gạo tẻ/trẻ em.
Trẻ còn được cấp các đồ dùng sinh hoạt theo định mức gồm: 04 khăn mặt/năm; 02 kg xà phòng/năm; 04 bộ quần áo bằng vải thường/năm; 01 màn phù hợp với lứa tuổi/03 năm; 02 đôi dép/năm; 01 chăn phù hợp với lứa tuổi và khí hậu vùng miền/03 năm; 02 bộ quần áo ấm/năm phù hợp với lứa tuổi và khí hậu vùng miền.
4. Trẻ em dưới 36 tháng tuổi ở cùng mẹ trong cơ sở giam giữ được cấp thẻ bảo hiểm y tế, chăm sóc y tế, khám bệnh, chữa bệnh theo quy định. Trường hợp trẻ bị bệnh nặng vượt quá khả năng điều trị của bệnh xá thì cơ sở giam giữ làm thủ tục chuyển đến cơ sở khám bệnh, chữa bệnh của Nhà nước để điều trị; Giám thị có thể quyết định trích xuất và áp giải người mẹ đi cùng để chăm sóc con. Phần chi phí khám, chữa bệnh vượt quá mức bảo hiểm y tế chi trả được cơ sở giam giữ thanh toán từ ngân sách nhà nước theo quy định.
Trại giam phải tổ chức khu chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ em (nhà trẻ) ngoài khu giam giữ phạm nhân, bảo đảm tách biệt với khu giam giữ, có không gian sinh hoạt, vui chơi phù hợp với lứa tuổi và bảo đảm an ninh, an toàn. Trẻ em dưới 36 tháng tuổi được sinh hoạt tại nhà trẻ vào ban ngày.
Trại giam, trại tạm giam có trách nhiệm làm thủ tục đề nghị đăng ký khai sinh cho con của phạm nhân; Ủy ban nhân dân cấp xã nơi phạm nhân chấp hành án có trách nhiệm đăng ký và cấp giấy khai sinh cho trẻ.
Khi con từ đủ 36 tháng tuổi trở lên, phạm nhân nữ phải gửi con về cho người thân thích nuôi dưỡng. Trường hợp không có người thân thích nhận nuôi dưỡng thì cơ quan có trách nhiệm đề nghị Sở Y tế nơi có cơ sở giam giữ phạm nhân chỉ định cơ sở trợ giúp xã hội tiếp nhận, nuôi dưỡng.
Lưu ý: Việc trẻ em dưới 36 tháng tuổi theo mẹ vào trại giam không làm hạn chế các quyền cơ bản của trẻ. Pháp luật quy định các chế độ riêng về nơi ở, dinh dưỡng, nhu yếu phẩm, bảo hiểm y tế, khám chữa bệnh, chăm sóc và vui chơi nhằm bảo đảm quyền, lợi ích của trẻ em trong thời gian ở cùng mẹ tại cơ sở giam giữ.
(Theo Điều 26, Điều 28, Điều 45, Điều 48 Luật Thi hành án hình sự số 127/2025/QH15 ngày 10/12/2025 của Quốc hội và Điều 9 Nghị định số 170/2026/NĐ-CP ngày 15/5/2026 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Thi hành án hình sự).
Tấn Tài
