Theo Điều 16 Luật Viên chức năm 2025, việc tuyển dụng viên chức phải tuân thủ các nguyên tắc sau đây: Bảo đảm công khai, minh bạch, khách quan, cạnh tranh, bình đẳng và đúng pháp luật; Bảo đảm tuyển dụng đúng nhu cầu sử dụng thực tế; Người được tuyển dụng phải đáp ứng ngay yêu cầu của vị trí việc làm dự tuyển; Thực hiện ưu tiên trong tuyển dụng đối với người có công với cách mạng, thân nhân của người có công với cách mạng, người dân tộc thiểu số, sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp phục viên và các đối tượng chính sách khác theo quy định của pháp luật. Các nguyên tắc này thể hiện rõ định hướng đổi mới công tác tuyển dụng viên chức, chuyển từ cách tiếp cận nặng về bằng cấp sang chú trọng năng lực thực tiễn, đồng thời bảo đảm tính công bằng xã hội thông qua cơ chế ưu tiên đối với các đối tượng chính sách.

Trên cơ sở các nguyên tắc nêu trên, Điều 17 Luật Viên chức năm 2025 tiếp tục cụ thể hóa phương thức tuyển dụng, nhằm bảo đảm vừa có tính cạnh tranh, vừa linh hoạt trong sử dụng nguồn nhân lực. Cụ thể, Khoản 1 quy định, việc tuyển dụng viên chức được thực hiện thông qua thi tuyển hoặc xét tuyển đối với từng nhóm đối tượng theo quy định của Chính phủ. Quy định này tiếp tục khẳng định thi tuyển và xét tuyển là hai phương thức tuyển dụng chủ yếu, quen thuộc trong thực tiễn. Đồng thời, việc giao Chính phủ quy định cụ thể từng nhóm đối tượng áp dụng xét tuyển cho phép điều chỉnh linh hoạt theo đặc thù ngành, lĩnh vực và yêu cầu sử dụng nhân lực trong từng giai đoạn.

Bên cạnh các phương thức tuyển dụng thông thường, khoản 2 Điều 17 Luật Viên chức năm 2025 đã thiết lập cơ chế tiếp nhận vào làm viên chức không qua tuyển dụng, với điều kiện người được tiếp nhận đáp ứng ngay yêu cầu của vị trí việc làm. Theo đó, các đối tượng được xem xét tiếp nhận bao gồm: chuyên gia, nhà khoa học, người có tài năng, năng khiếu đặc biệt, người có kinh nghiệm phù hợp; người đang ký hợp đồng làm công việc tại đơn vị sự nghiệp công lập; và các đối tượng khác theo quy định của pháp luật về ngành, lĩnh vực. Quy định này thể hiện rõ chủ trương thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao, đồng thời tạo cơ sở pháp lý để sử dụng hiệu quả đội ngũ đang làm việc thực tế tại các đơn vị sự nghiệp công lập, hạn chế lãng phí nguồn nhân lực đã được đào tạo, rèn luyện.

Khoản 3 Điều 17 Luật Viên chức năm 2025 tiếp tục quy định một số trường hợp không phải thực hiện quy trình tuyển dụng. Cụ thể, đối với người đang là cán bộ, công chức, viên chức, người hưởng lương trong Quân đội nhân dân, Công an nhân dân, tổ chức cơ yếu, nếu đáp ứng đủ tiêu chuẩn, điều kiện của vị trí việc làm và được cơ quan, đơn vị có thẩm quyền đồng ý bằng văn bản chuyển sang làm viên chức tại đơn vị sự nghiệp công lập thì không phải thực hiện quy định tuyển dụng tại khoản 1 và khoản 2 Điều này. Quy định này nhằm bảo đảm tính thông suốt trong quản lý và sử dụng đội ngũ, đồng thời giảm bớt thủ tục hành chính không cần thiết trong hoạt động điều động, luân chuyển, bố trí cán bộ.

Qua đó có thể thấy, các nguyên tắc tuyển dụng viên chức đã được quy định đầy đủ, bao quát cả yêu cầu về tính minh bạch, công bằng và yêu cầu sử dụng đúng người, đúng vị trí việc làm. Phương thức tuyển dụng viên chức theo Điều 17 Luật Viên chức năm 2025 thể hiện sự kết hợp hài hòa giữa cơ chế tuyển dụng cạnh tranh và cơ chế tiếp nhận linh hoạt, đáp ứng yêu cầu thu hút, trọng dụng nhân lực có chất lượng trong khu vực sự nghiệp công lập. Bên cạnh đó, việc quy định rõ các trường hợp không phải thực hiện tuyển dụng góp phần tháo gỡ vướng mắc trong thực tiễn, bảo đảm sự ổn định của đội ngũ viên chức và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về nhân sự.

Tóm lại, các quy định về nguyên tắc và phương thức tuyển dụng viên chức theo Luật Viên chức năm 2025 đã tạo lập một khuôn khổ pháp lý tương đối đầy đủ, rõ ràng và thống nhất. Việc nghiên cứu, quán triệt và tổ chức thực hiện nghiêm túc các quy định này sẽ góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ viên chức, đáp ứng yêu cầu đổi mới quản lý đơn vị sự nghiệp công lập trong giai đoạn hiện nay./.

Phú Toàn